Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã công bố lợi nhuận hợp nhất gần 52.000 tỷ đồng trong năm 2025, đặt ra câu hỏi về khả năng giảm giá điện cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, các chuyên gia năng lượng cho rằng viễn cảnh này rất thấp, thậm chí áp lực tăng giá vẫn hiện hữu do chi phí đầu vào của hệ thống điện tiếp tục ở mức cao.
Diễn biến chi tiết
Ông Nguyễn Huy Hoạch, chuyên gia Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, chỉ ra rằng cơ cấu nguồn điện hiện tại không còn thuận lợi như trước. Trong các tháng gần đây, nhiệt điện than liên tục chiếm trên 50% sản lượng huy động, trong khi thủy điện – nguồn có giá thành thấp nhất – chỉ dao động khoảng 18-20%, cao nhất là 26%. Việc giảm tỷ trọng nguồn điện giá rẻ này buộc hệ thống phải huy động nhiều nguồn có chi phí cao hơn, kéo theo giá thành sản xuất điện tăng lên.
Giá điện cũng phụ thuộc lớn vào điều kiện thủy văn. Lượng nước về hồ thấp sẽ yêu cầu tăng cường huy động nhiệt điện than, tua-bin khí và các nguồn điện đắt đỏ khác để đảm bảo cung ứng. Với tình hình Trung Đông phức tạp, giá than và khí đốt thế giới đều có nguy cơ tăng, làm cho kỳ vọng giảm giá điện trong ngắn hạn trở nên khó khăn, đặc biệt khi nhu cầu điện ở Việt Nam đang tăng rất nhanh và liên tục lập kỷ lục mới trong mùa nắng nóng.
Tác động & Nhận định
Việc điều chỉnh giá điện không chỉ căn cứ vào lợi nhuận của EVN mà tuân theo cơ chế quy định tại Nghị định 72 của Chính phủ về điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân. Theo quy định, chỉ khi giá bán lẻ điện bình quân tính toán giảm từ 1% trở lên so với mức hiện hành, EVN mới có thể xem xét điều chỉnh.
- Tăng áp lực chi phí: Chi phí đầu vào cao, đặc biệt là than và khí, sẽ tiếp tục tạo áp lực lên giá thành sản xuất điện.
- Rủi ro từ thủy văn: Điều kiện thủy văn không thuận lợi sẽ tăng cường sự phụ thuộc vào các nguồn điện đắt tiền hơn.
- Nhu cầu tăng cao: Nhu cầu điện tăng nhanh do phát triển kinh tế và biến đổi khí hậu (nắng nóng) cũng là yếu tố đẩy giá.
- Khó giảm giá trong ngắn hạn: Các yếu tố trên cho thấy việc giảm giá điện là điều khó xảy ra trong tương lai gần, dù EVN có lợi nhuận. Điều này có thể ảnh hưởng đến chi phí sản xuất của các doanh nghiệp và chi tiêu của hộ gia đình.