Hồ sơ IPO của SpaceX cho thấy một điều khoản độc đáo, theo đó Elon Musk chỉ có thể bị loại khỏi Hội đồng Quản trị hoặc các vị trí điều hành cấp cao như Chủ tịch kiêm CEO nếu có sự đồng ý từ chính nhóm cổ đông nắm giữ cổ phiếu hạng B. Đây là loại cổ phiếu được trao quyền biểu quyết gấp 10 lần so với cổ phiếu phổ thông, mà Musk dự kiến sẽ nắm giữ phần lớn sau khi SpaceX thực hiện IPO, biến việc bãi nhiệm ông thành một điều gần như bất khả thi nếu ông không muốn.
Diễn biến chi tiết
SpaceX áp dụng cấu trúc cổ phiếu hai hạng khi tiến hành IPO, một mô hình thường thấy ở các công ty công nghệ lớn được dẫn dắt bởi nhà sáng lập. Mục đích của cấu trúc này là nhằm duy trì quyền kiểm soát đáng kể cho nhà sáng lập và các cổ đông ban đầu, giúp họ có tiếng nói mạnh mẽ hơn so với các cổ đông đại chúng. Tuy nhiên, điểm khác biệt tại SpaceX là mức độ kiểm soát của Musk vượt xa thông lệ. Trong khi ở hầu hết các công ty khác, Hội đồng Quản trị thường giữ quyền chính thức trong việc thay đổi CEO, ngay cả khi nhà sáng lập có sức ảnh hưởng lớn qua quyền biểu quyết, thì các điều khoản của SpaceX lại trao cho Musk quyền phủ quyết mọi nỗ lực nhằm bãi nhiệm ông.
Tác động & Nhận định
Quy định này được các chuyên gia quản trị doanh nghiệp đánh giá là không phổ biến và vượt quá mức độ kiểm soát thông thường. Giáo sư Lucian Bebchuk từ Trường Luật Harvard nhận định rằng việc bãi nhiệm CEO thường là quyết định của HĐQT, trong khi cổ đông kiểm soát sẽ tác động gián tiếp thông qua việc thay đổi hội đồng. Việc Musk có quyền phủ quyết trực tiếp tạo ra một tiền lệ đáng chú ý về quản trị doanh nghiệp, đặc biệt là đối với các nhà đầu tư tiềm năng. SpaceX cũng đã cảnh báo rõ ràng với các nhà đầu tư rằng cấu trúc này "sẽ hạn chế hoặc loại bỏ khả năng của bạn trong việc tác động lên các vấn đề doanh nghiệp và bầu HĐQT". Điều này có thể ảnh hưởng đến niềm tin và mức độ sẵn lòng đầu tư của một số đối tượng, những người coi trọng quản trị minh bạch và khả năng gây ảnh hưởng lên ban lãnh đạo công ty.