El Nino được dự báo sẽ tiếp tục kéo dài với cường độ mạnh từ nay đến năm 2027, mang theo những tác động tiêu cực như nắng nóng gay gắt, hạn hán kéo dài và tình trạng xâm nhập mặn gia tăng. Điều này đang tạo ra áp lực đáng kể lên ngành sản xuất lúa gạo, đặc biệt là tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, khu vực đóng vai trò then chốt trong an ninh lương thực và xuất khẩu gạo của Việt Nam.
Diễn biến chi tiết
Các cơ quan khí tượng dự báo El Nino sẽ khiến lượng mưa giảm sút và nguồn nước bị suy kiệt, trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng tưới tiêu cho cây lúa. Tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn được dự báo sẽ trở nên nghiêm trọng hơn tại ĐBSCL. Hiện tại, vụ lúa Hè Thu đang ở giai đoạn cuối vụ thu hoạch, trong khi một số khu vực chuẩn bị bước vào vụ tiếp theo trong điều kiện thời tiết phức tạp.
Theo ThS. Lê Văn Chấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp, việc chủ động xây dựng sức khỏe cây lúa ngay từ đầu vụ là yếu tố then chốt. Ông khuyến nghị nông dân cần chú trọng các khâu như làm đất, vệ sinh đồng ruộng, san phẳng mặt ruộng, gieo sạ thưa hoặc sạ hàng và bón phân cân đối để cây lúa khỏe mạnh và hạn chế bệnh hại. Đồng thời, tránh gieo sạ quá dày và bón thừa đạm.
Đối với những vùng bị xâm nhập mặn, khi độ mặn khoảng 2‰, nông dân nên rửa mặn bằng nước ngọt, duy trì mực nước 5-10 cm trong 3-5 ngày và lặp lại 2-3 lần. Trong giai đoạn này, không nên bón đạm mà cần bổ sung lân, kali và dinh dưỡng qua lá để hỗ trợ bộ rễ phục hồi.
TS. Nguyễn Đức Cương, Trưởng Bộ môn Bảo vệ thực vật, Viện Lúa ĐBSCL, nhấn mạnh rằng El Nino không chỉ gây thiếu nước mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh lý cây lúa. Nhiệt độ cao và lượng mưa giảm làm cây lúa mất cân bằng sinh lý, dễ bị tổn thương hơn.
Tác động & Nhận định
- Nguy cơ giảm năng suất: Điều kiện thời tiết khắc nghiệt có thể làm giảm năng suất lúa, ảnh hưởng đến nguồn cung gạo trong nước và khả năng xuất khẩu. Điều này có thể tác động đến giá gạo và thu nhập của nông dân.
- Chi phí sản xuất tăng: Nông dân có thể phải đầu tư nhiều hơn vào các biện pháp chống hạn, mặn và phòng trừ dịch bệnh, làm tăng chi phí sản xuất.
- Cần giải pháp bền vững: Các khuyến nghị từ chuyên gia cho thấy sự cần thiết của việc thay đổi tư duy sản xuất, hướng tới các giải pháp bền vững và chủ động hơn trong ứng phó với biến đổi khí hậu.
Tổng thể, tình hình El Nino kéo dài đến năm 2027 đặt ra một bức tranh đầy thách thức cho ngành lúa gạo Việt Nam, đòi hỏi sự phối hợp giữa chính quyền, nhà khoa học và người nông dân để giảm thiểu thiệt hại.