Đồng Nai, một trong những thủ phủ công nghiệp phía Nam, đang gặp khó khăn trong việc chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình sinh thái. Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế về vị trí địa lý và hạ tầng, các rào cản về chi phí đầu tư ban đầu cao, hạn chế về công nghệ và cơ chế chính sách chưa đủ hấp dẫn đang kìm hãm quá trình này. Điều này ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển xanh và bền vững của địa phương cũng như cả nước.
Diễn biến chi tiết
Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), hiện cả nước có khoảng 425 khu công nghiệp nhưng chỉ 1-2% đang trong quá trình chuyển đổi sang mô hình sinh thái. Nguyên nhân chính là do chi phí đầu tư ban đầu cao hơn 15-30% so với KCN truyền thống, trong khi các chính sách khuyến khích hiện hành chưa đủ sức hấp dẫn. Các KCN tại Đồng Nai, với tỷ lệ lấp đầy cao và thời gian thuê còn dài, đối mặt với thách thức lớn trong việc nâng cấp hạ tầng và công nghệ để đáp ứng tiêu chuẩn sinh thái.
Ngoài ra, sự thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp trong việc chia sẻ tài nguyên như nước, năng lượng, và phụ phẩm cũng là một rào cản lớn. Việc tiếp cận các nguồn “tài chính xanh” còn hạn chế và thiếu hụt nhân lực chuyên môn cũng góp phần làm chậm trễ quá trình chuyển đổi. Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn KN Holdings, nhấn mạnh rằng Đồng Nai có lợi thế hiếm có với Cảng hàng không quốc tế Long Thành và hệ thống cao tốc, đường vành đai hoàn thiện, giúp kết nối nhanh với cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải. Đây là nền tảng quan trọng để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, đặc biệt khi các tập đoàn toàn cầu ngày càng ưu tiên tiêu chí xanh và bền vững.
Tác động & Nhận định
Quá trình chuyển đổi chậm chạp của Đồng Nai có thể ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao, đặc biệt là các doanh nghiệp chú trọng tiêu chí bền vững. Điều này cũng làm chậm tiến độ hiện thực hóa Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam. Để khắc phục, cần có:
- Chính sách hỗ trợ cụ thể: Giảm chi phí ban đầu, cung cấp ưu đãi thuế, hỗ trợ vốn.
- Khuyến khích liên kết: Tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp chia sẻ tài nguyên và công nghệ.
- Đào tạo nhân lực: Phát triển nguồn nhân lực có chuyên môn về KCN sinh thái.
- Tiếp cận tài chính xanh: Tạo điều kiện dễ dàng hơn cho các dự án xanh tiếp cận nguồn vốn.