Các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh, vốn là đồng minh truyền thống của Mỹ, đang ngày càng đặt kỳ vọng vào Trung Quốc trong việc giải quyết xung đột leo thang với Iran. Động thái này xuất phát từ sự thất vọng gia tăng đối với Washington, đặc biệt khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu năng lượng và gia tăng nguy cơ mất an ninh khu vực.
Diễn biến chi tiết
Trong bối cảnh xung đột bùng phát từ ngày 28/2/2026 và các mối đe dọa từ Iran cùng các lực lượng đồng minh nhằm phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb (Biển Đỏ) và eo biển Hormuz, các nước vùng Vịnh đã tìm đến Bắc Kinh. Họ hy vọng Trung Quốc có thể đóng vai trò trung gian hòa giải hiệu quả hơn, khi ảnh hưởng của Mỹ có vẻ bị hạn chế. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã tích cực điện đàm và gặp gỡ các đối tác để thúc đẩy lệnh ngừng bắn, trong khi Đặc phái viên Trung Quốc về Trung Đông Trạch Quân cũng đã thăm nhiều nước Ả Rập vùng Vịnh và Iran để trao đổi.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định Bắc Kinh duy trì liên lạc chặt chẽ với tất cả các bên, nỗ lực thúc đẩy chấm dứt giao tranh và hướng tới hòa bình. Với vị thế là khách hàng nhập khẩu dầu mỏ lớn của cả các nước vùng Vịnh và Iran, đồng thời là đối tác thương mại lớn nhất của Tehran, Trung Quốc được đánh giá có vị thế đặc biệt để tác động tới Iran.
Tác động & Nhận định
Sự thay đổi trong kỳ vọng của các đồng minh Mỹ tại vùng Vịnh đối với Trung Quốc cho thấy:
- Suy yếu ảnh hưởng của Mỹ: Washington đang mất dần vị thế độc quyền trong vai trò trung gian hòa giải tại khu vực Trung Đông.
- Gia tăng vai trò của Trung Quốc: Bắc Kinh đang tận dụng cơ hội để mở rộng ảnh hưởng địa chính trị và kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh nước này là nhà nhập khẩu năng lượng lớn.
- Rủi ro địa chính trị năng lượng: Tình hình leo thang căng thẳng ở Trung Đông có thể ảnh hưởng đến giá dầu toàn cầu và chuỗi cung ứng năng lượng, tác động đến các nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ, bao gồm cả Việt Nam.
- Sự can dự của Trung Quốc có thể mang lại cơ hội ổn định khu vực, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về cán cân quyền lực mới trên trường quốc tế.
Các chính phủ vùng Vịnh kỳ vọng Bắc Kinh có thể thuyết phục Tehran giảm căng thẳng, qua đó ổn định tình hình an ninh và thương mại hàng hải quan trọng.