Việt Nam đã thu hút hàng tỷ USD đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong gần bốn thập kỷ, góp phần đáng kể vào tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, một thực tế đáng lo ngại là các doanh nghiệp trong nước vẫn còn đứng ngoài chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI, tạo ra một sự phân tách “hai nền kinh tế” rõ rệt.
Diễn biến chi tiết
Bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), nhấn mạnh tại tọa đàm “Nghị quyết 10: Phát triển hệ sinh thái FDI chất lượng cao” rằng, dù FDI mang lại nhiều thành tựu, câu hỏi lớn đặt ra là năng lực của doanh nghiệp nội địa đã được nâng lên đến đâu. Bà Thủy chỉ ra rằng, khoảng cách giữa khu vực FDI và doanh nghiệp nội địa vẫn còn rất lớn, một thách thức mà nhiều quốc gia cũng gặp phải khi FDI phát triển mạnh mẽ.
Nguyên nhân của tình trạng này đến từ cả hai phía. Các doanh nghiệp FDI, đặc biệt là từ Nhật Bản và Hàn Quốc, thường mang theo hệ sinh thái và mạng lưới nhà cung cấp sẵn có từ trước khi đầu tư vào Việt Nam. Mặc dù việc sử dụng nhà cung ứng trong nước có thể giúp giảm chi phí, nhưng thói quen và sự tin tưởng vào chuỗi cung ứng hiện có khiến họ ít tìm đến đối tác nội địa.
Tác động & Nhận định
- Hạn chế lan tỏa công nghệ và kỹ năng: Việc thiếu liên kết khiến doanh nghiệp Việt Nam khó tiếp cận công nghệ, quy trình quản lý và kỹ năng sản xuất tiên tiến từ các tập đoàn FDI. Điều này cản trở sự phát triển nội tại và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.
- Thách thức chính sách: Nghị quyết 10-NQ/TW và trước đó là Nghị quyết 50-NQ/TW đã đặt mục tiêu nâng cao chất lượng FDI và tăng cường liên kết, nhưng đây vẫn là một “bài toán khó” đòi hỏi những giải pháp vượt trội để tháo gỡ điểm nghẽn.
- Cơ hội cải thiện: Để thay đổi tình hình, cần có những chính sách cụ thể hơn nhằm khuyến khích FDI kết nối với doanh nghiệp trong nước, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa để đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của chuỗi cung ứng toàn cầu.