Doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với áp lực lớn từ Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu (EU), có thể phải chi trả hơn 100 USD cho mỗi tấn thép xuất khẩu sang thị trường này. Nguy cơ thiệt hại còn lớn hơn nhiều đối với mặt hàng nhôm, có thể lên tới hàng nghìn USD mỗi tấn nếu các doanh nghiệp không nhanh chóng chuyển đổi sang sản xuất xanh.
Diễn biến chi tiết
Ông Hoàng Anh Dũng, Tổng giám đốc Công ty Intracom – đơn vị chuyên tư vấn chuyển đổi xanh, chia sẻ tại hội thảo "Áp lực CBAM, ESG" rằng các doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải bù đắp đáng kể chi phí carbon khi xuất khẩu sản phẩm phát thải lớn sang EU. Cụ thể, dựa trên mô hình tính toán của Intracom, mỗi tấn thép sản xuất tại Việt Nam thải ra 2,5 tấn CO2, cao gần gấp ba lần tiêu chuẩn của EU. Với nhôm, mức phát thải trung bình là 14 tấn CO2 mỗi tấn sản phẩm, trong khi ngưỡng tiêu chuẩn EU chỉ hơn 1,4 tấn.
Theo đó, một doanh nghiệp xuất khẩu 100.000 tấn thép sang EU có thể mất khoảng 300 tỷ đồng tiền thuế carbon, chiếm khoảng 20% giá trị đơn hàng. Tỷ trọng này còn cao hơn nhiều đối với nhôm. Cơ chế CBAM đã chính thức được áp dụng từ đầu năm nay, tập trung vào các ngành sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydrogen. Hàng hóa phát thải vượt ngưỡng sẽ buộc phải mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải vượt quá.
Tác động & Nhận định
- Giảm khả năng cạnh tranh: Chi phí carbon tăng cao sẽ làm giảm đáng kể tính cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường EU, vốn là một thị trường xuất khẩu quan trọng.
- Thúc đẩy chuyển đổi xanh: Áp lực từ CBAM sẽ buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải đầu tư vào công nghệ sản xuất thân thiện môi trường, giảm phát thải để duy trì thị phần và tuân thủ quy định quốc tế.
- Cơ hội cho doanh nghiệp tiên phong: Những doanh nghiệp sớm thực hiện chuyển đổi xanh sẽ có lợi thế cạnh tranh và đón đầu xu hướng phát triển bền vững.
Nhà đầu tư cần lưu ý đến các doanh nghiệp trong các ngành bị ảnh hưởng trực tiếp bởi CBAM, đặc biệt là thép và nhôm, để đánh giá rủi ro và tiềm năng tăng trưởng trong bối cảnh thay đổi chính sách thương mại toàn cầu.