Doanh nghiệp Việt Nam thường đối mặt nghịch lý chỉ tìm kiếm năng lực cạnh tranh cốt lõi khi rơi vào khó khăn thay vì chủ động chuẩn bị từ trước. Theo chia sẻ trên Dân trí ngày 02/11/2026 của ông Nguyễn Mạnh Hùng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, việc đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) cần được thực hiện liên tục ngay cả khi kết quả kinh doanh đang thuận lợi.
Vì sao doanh nghiệp dễ mất lợi thế cạnh tranh dài hạn?
Nhiều đơn vị nhầm lẫn giữa doanh thu hiện tại với năng lực cạnh tranh bền vững. Khi thị trường tăng trưởng, sở hữu khách hàng, thương hiệu hay hệ thống phân phối khiến doanh nghiệp ngộ nhận về sức mạnh nội tại. Tuy nhiên, khi công nghệ thay đổi hoặc thị trường bão hòa, những tài sản quá khứ không còn bảo đảm cho thành công tương lai.
R&D không chỉ giới hạn ở phòng thí nghiệm hay sáng chế công nghệ cao, mà là hoạt động tạo ra tri thức, sản phẩm và phương pháp mới. Năng lực lõi không thể mua nhanh chóng bằng máy móc hay nhân sự thuê ngoài mà đòi hỏi quá trình tích lũy từ 5-10 năm thông qua thử nghiệm, dữ liệu và văn hóa giải quyết bài toán khó.
Tác động tới nhà đầu tư
- Đánh giá rủi ro doanh nghiệp: Các công ty chỉ tối ưu hoạt động ngắn hạn mà bỏ qua R&D dễ đối mặt nguy cơ mất thị phần khi công nghệ hoặc nhu cầu thị trường thay đổi.
- Tiêu chí chọn lọc cổ phiếu: Nhà đầu tư nên ưu tiên các doanh nghiệp trích một phần doanh thu và lợi nhuận đều đặn cho nghiên cứu phát triển, mở rộng không gian tăng trưởng từ năng lực nền tảng lên các tầng giá trị cao hơn như dữ liệu, tự động hóa hay AI.