Mặc dù Nghị định 57 đã tạo hành lang pháp lý khá rõ ràng cho cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và phát triển điện mặt trời mái nhà, nhưng sau hơn một năm triển khai, số lượng hợp đồng được ký kết vẫn còn rất hạn chế do vướng mắc về thủ tục cấp phép và sự thiếu đồng nhất trong cách hiểu quy định giữa các địa phương.
Diễn biến chi tiết
Bà Bùi Cẩm Hà, Giám đốc điều hành Nami Energy Consulting, tại một hội thảo về chuyển dịch năng lượng, đã chỉ ra rào cản lớn nhất hiện nay là quy trình cấp giấy phép hoạt động điện lực. Bà cho biết các quy định rõ ràng nhưng cách hiểu và áp dụng tại các địa phương lại khác nhau. Cụ thể, nhiều doanh nghiệp vẫn bị yêu cầu bổ sung giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, dù Luật Đầu tư năm 2025 quy định doanh nghiệp trong nước đầu tư sản xuất điện không thuộc diện bắt buộc phải có giấy này. Việc này kéo dài thời gian triển khai dự án do doanh nghiệp phải xin thêm giấy tờ hoặc làm việc với nhiều cơ quan khác nhau.
Một vướng mắc khác là cách hiểu về mô hình điện mặt trời "tự sản, tự tiêu". Về bản chất, đây là mô hình doanh nghiệp tự sử dụng điện sản xuất tại chỗ để giảm tải cho hệ thống điện quốc gia. Tuy nhiên, ở một số địa phương, khái niệm này được hiểu theo hướng doanh nghiệp phải tự bỏ vốn đầu tư toàn bộ hệ thống, gây khó khăn cho các mô hình đầu tư từ bên thứ ba.
Tác động & Nhận định
Những vướng mắc về thủ tục hành chính và cách hiểu chưa thống nhất đang tạo ra điểm nghẽn lớn trong quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam. Việc này không chỉ cản trở các dự án DPPA và điện mặt trời mái nhà phát triển mà còn làm tăng chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp muốn tham gia. Nếu không sớm được tháo gỡ, mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo và giảm áp lực lên lưới điện quốc gia có thể bị ảnh hưởng. Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao động thái của Chính phủ và các bộ, ngành trong việc ban hành hướng dẫn chi tiết và thống nhất để gỡ bỏ những rào cản này, tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và thị trường năng lượng.