Cộng đồng doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản lớn về tiếp cận vốn vay, chi phí nhân công và năng lực tài chính. Thông tin này được các chuyên gia và đại diện hiệp hội chia sẻ tại Diễn đàn Tái cấu trúc doanh nghiệp do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức.
Theo Znews dẫn nhận định của TS Đỗ Thiên Anh Tuấn (Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright), tốc độ thành lập doanh nghiệp mới đang chậm lại trong khi số lượng giải thể gia tăng, quy mô vốn và lao động bình quân bị thu hẹp. Đáng chú ý, thu ngân sách từ thuế thu nhập doanh nghiệp tư nhân trong 9 tháng sụt giảm, phản ánh hiệu suất kinh doanh sa sút.
Vì sao doanh nghiệp khó tiếp cận vốn và nguồn lực?
- Áp lực thanh khoản hệ thống: Tăng trưởng tín dụng ở mức cao nhưng tốc độ huy động vốn thấp hơn, tạo áp lực chi phí vốn lên hệ thống ngân hàng. Ngoài ra, lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng làm đội chi phí vay nợ công và gây hiệu ứng chèn lấn đối với khu vực tư nhân.
- Thiếu hụt lao động và mặt bằng chi phí cao: Các dự án hạ tầng lớn và dự án của tập đoàn hàng đầu thu hút mạnh lao động và vật tư, đẩy chi phí nhân công xây dựng lên 800.000 - 900.000 đồng/ngày, khiến khối SME khó tuyển dụng.
- Hạn chế nội tại: Ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch HCM-SME, chỉ ra phần lớn SME có quy mô nhỏ, thiếu hệ thống quản trị chuyên nghiệp, báo cáo tài chính chưa minh bạch nên rất khó tiếp cận vốn trung và dài hạn.
Dù vậy, theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP.HCM, dư nợ cho vay SME tại TP.HCM trong 9 tháng đầu năm vẫn đạt khoảng 1,27 triệu tỷ đồng (chiếm 22% tổng dư nợ địa bàn), còn dư nợ cho thuê tài chính đạt 37.000 tỷ đồng (tăng 11,35%).
Tác động tới nhà đầu tư
- Sức khỏe khu vực sản xuất tư nhân suy yếu: Năng lực sinh lời và tích lũy vốn mỏng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến chất lượng tài sản của ngành ngân hàng.
- Rủi ro nợ xấu hệ thống: Áp lực chi phí vốn và đà phục hồi chậm của khối SME đòi hỏi nhà đầu tư cổ phiếu ngân hàng cần theo dõi sát tỷ lệ nợ xấu và chi phí trích lập dự phòng.
- Cơ hội từ chuỗi cung ứng: Khoảng cách kết nối giữa SME nội địa và khối FDI vẫn rộng; các doanh nghiệp niêm yết có năng lực quản trị chuẩn hóa và minh bạch tài chính sẽ có lợi thế vượt trội để đón dòng vốn ngoại.