Làn sóng phá sản của các doanh nghiệp lâu đời tại Nhật Bản đang tăng với tốc độ kỷ lục, phản ánh những thách thức cấu trúc sâu sắc của nền kinh tế nước này. Áp lực chi phí đầu vào, già hóa dân số và khủng hoảng người kế vị đang đe dọa trực tiếp mô hình kinh doanh truyền thống.
Nguyên nhân đẩy doanh nghiệp trăm tuổi đến bờ vực
Theo hãng dữ liệu Teikoku Databank, số vụ phá sản của các công ty có tuổi đời trên 100 năm tại Nhật Bản đã lên tới 112 vụ chỉ trong 8 tháng đầu năm. Điển hình như thương hiệu dầu mè Kadoya Sesame Mills (thành lập năm 1858) đã phải hủy niêm yết trên sàn Jasdaq để bán mình cho quỹ tư nhân Integral.
Nhật Bản vốn nổi tiếng toàn cầu khi sở hữu hơn 33.000 công ty trên 100 tuổi và hơn 3.100 công ty trên 200 tuổi. Tuy nhiên, các lợi thế về tích lũy vốn và tính ổn định đang bị xói mòn nghiêm trọng bởi:
- Chi phí nguyên liệu leo thang: Áp lực lạm phát và rủi ro địa chính trị làm co hẹp biên lợi nhuận.
- Khủng hoảng nhân sự: Tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng cùng quy mô dân số nội địa thu hẹp.
- Vấn đề kế thừa: Khó khăn lớn trong việc tìm kiếm thế hệ kế nghiệp gia đình điều hành.
Tác động & Nhận định
Làn sóng thoái lui của các công ty truyền thống Nhật Bản mở ra làn sóng M&A mới từ các quỹ đầu tư tư nhân, đồng thời mang lại bài học lớn cho các doanh nghiệp gia đình tại châu Á, bao gồm Việt Nam, về quản trị rủi ro chuyển giao thế hệ và thích ứng với biến động chi phí vĩ mô.