Việt Nam đang đối mặt với thách thức lớn trong việc đưa nguồn vốn xanh đến với các doanh nghiệp nông nghiệp, dù đã có những chính sách khuyến khích. Một báo cáo mới đây của Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD) chỉ ra rằng chỉ có một trong gần 100 doanh nghiệp nông nghiệp tham gia khảo sát, có chứng nhận bền vững, tiếp cận được các khoản vay ưu đãi từ ngân hàng.
Diễn biến chi tiết
Khảo sát được thực hiện trên 97 doanh nghiệp và hợp tác xã hoạt động trong các ngành cà phê, gạo, thủy sản, rau quả và dịch vụ nông nghiệp. Mặc dù phần lớn các đơn vị này đạt ít nhất một chứng nhận nông nghiệp bền vững, nhưng khả năng tiếp cận tài chính xanh của họ vẫn rất hạn chế. Điều này diễn ra bất chấp việc Việt Nam đã ban hành danh mục phân loại xanh (green taxonomy) với 7 lĩnh vực và 45 ngành, cùng Nghị định 156 cho phép tổ chức tín dụng cho vay dự án nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn mà không cần tài sản đảm bảo đến 70% giá trị dự án.
Bà Hoàng Thu Trang từ MSD nhấn mạnh rằng các chứng nhận bền vững chỉ là một tiêu chí ban đầu. Ngân hàng vẫn đặt nặng các tiêu chí bắt buộc khác như tài sản đảm bảo, năng lực tài chính (đặc biệt là vốn đối ứng) và phương án kinh doanh khả thi. Một rào cản đáng kể khác là sự thiếu hiểu biết của cán bộ ngân hàng về các chứng nhận hữu cơ quốc tế và quy trình cấp vốn xanh, cùng với các thủ tục hành chính rườm rà khiến doanh nghiệp nản lòng. Kết quả là, phần lớn doanh nghiệp nông nghiệp vẫn phải tìm vốn từ người thân hoặc các gói vay thông thường.
Tác động & Nhận định
- Chậm trễ chuyển đổi xanh: Việc khó tiếp cận vốn xanh sẽ cản trở quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp bền vững của Việt Nam, ảnh hưởng đến mục tiêu Net Zero quốc gia.
- Rủi ro cho ngân hàng: Ngân hàng cần nâng cao năng lực thẩm định và hiểu biết về các tiêu chuẩn xanh để không bỏ lỡ cơ hội đầu tư vào các dự án tiềm năng và giảm rủi ro.
- Cần cải thiện chính sách: Chính phủ và các cơ quan liên quan cần xem xét lại các quy định, thủ tục, và tăng cường đào tạo cho cả doanh nghiệp và ngân hàng để thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn.
- Đẩy mạnh hỗ trợ kỹ thuật: Cần có các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ vay vốn và minh bạch hóa năng lực tài chính.