Doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ tại Việt Nam đang thực hiện chuyển đổi số chủ yếu ở "phần ngọn" bằng việc tận dụng các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, Tiktok để livestream và bán hàng. Tuy nhiên, phương pháp này chưa mang lại dữ liệu kinh doanh hữu ích cho quản lý tồn kho, tài chính hay chuỗi cung ứng, theo nhận định của các chuyên gia.
Diễn biến chi tiết
Tại hội thảo thúc đẩy ứng dụng công nghệ số vào ngày 7/7, ông Jason Lusk, Giám đốc điều hành Công ty tư vấn bền vững Clickable Impact, chỉ ra rằng các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ tại Việt Nam thích ứng rất nhanh với mạng xã hội miễn phí. Ông mô tả các nền tảng này như "hệ điều hành doanh nghiệp chính yếu" khi chúng được dùng để tiếp thị sản phẩm và nhận đơn hàng.
Tuy nhiên, ông Lusk cũng nhấn mạnh rằng chính các kênh mạng xã hội lại là rào cản trong quá trình chuyển đổi số sâu rộng. Việc bán hàng dựa vào mối quan hệ cá nhân của chủ doanh nghiệp thông qua mạng xã hội không tạo ra được dữ liệu kinh doanh có giá trị như quản lý tồn kho, tài chính hay chuỗi cung ứng. Một thực tế đáng ngại là nhiều chủ doanh nghiệp quay lại với mạng xã hội ngay cả sau khi được đào tạo về các công cụ số mới, bỏ quên các ứng dụng đã được hướng dẫn. Ông Lusk giải thích điều này do các doanh nghiệp nhỏ ưu tiên đầu tư vào hoạt động mang lại thu nhập tức thì, thay vì công nghệ có kỳ vọng sinh lời dài hạn. Bà Trịnh Thị Hương, Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (APED, Bộ Tài chính), cũng xác nhận chuyển đổi số ở doanh nghiệp siêu nhỏ chưa đồng đều, đặc biệt ở khu vực nông thôn và vùng sâu, vùng xa. Tình trạng này không chỉ diễn ra ở Việt Nam mà còn phổ biến tại các nước CLMV-TL.
Tác động & Nhận định
- Hạn chế tăng trưởng bền vững: Việc chỉ tập trung vào "phần ngọn" của chuyển đổi số khiến doanh nghiệp khó tích lũy dữ liệu, từ đó hạn chế khả năng phân tích, tối ưu hóa hoạt động và ra quyết định chiến lược, ảnh hưởng đến tăng trưởng bền vững.
- Thách thức chính sách: Kết quả này đặt ra thách thức cho các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách trong việc đưa ra giải pháp hỗ trợ chuyển đổi số hiệu quả hơn, khuyến khích doanh nghiệp nhỏ đầu tư vào các giải pháp công nghệ có chiều sâu.
- Cơ hội cho nhà cung cấp giải pháp: Đồng thời, đây cũng là cơ hội cho các công ty công nghệ cung cấp giải pháp chuyển đổi số toàn diện, dễ tiếp cận và có ROI rõ ràng hơn cho phân khúc doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.