Cơ chế quản lý thị trường xăng dầu đang được nghiên cứu chuyển đổi theo hướng thị trường hóa, trao quyền tự quyết giá bán lẻ cho các doanh nghiệp đầu mối thay vì áp mức giá trần cố định hàng tuần.
Đề xuất thay đổi cơ chế định giá
Theo quy định hiện hành, định kỳ vào thứ Năm hằng tuần, Bộ Công Thương cùng liên Bộ công bố giá cơ sở và mức giá bán tối đa. Doanh nghiệp phân phối chỉ được phép ấn định giá thực tế dưới hoặc bằng mức trần này.
Cấu trúc giá hiện tại bao gồm giá nhập khẩu thế giới, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, VAT, chi phí kinh doanh định mức (1.050 - 1.250 đồng/lít) và lợi nhuận định mức (300 đồng/lít). Nếu chuyển sang cơ chế tự quyết, các đại lý và doanh nghiệp có thể áp dụng các mức giá khác nhau tùy thuộc vào chi phí tối ưu hóa và chất lượng dịch vụ.
Tác động & Nhận định
Việc thị trường hóa giá xăng dầu mang lại cả cơ hội lẫn thách thức lớn
- Tăng tính cạnh tranh: Các doanh nghiệp lớn có hạ tầng logistic tốt như Petrolimex (PLX) hay PVOIL (OIL) có lợi thế cạnh tranh về biên lợi nhuận và giá bán so với các nhà phân phối nhỏ lẻ.
- Áp lực minh bạch thông tin: Đòi hỏi cơ quan quản lý cần có hệ thống công khai dữ liệu giá trực tuyến để người tiêu dùng tiện so sánh.
- Tác động vĩ mô: Giá cả linh hoạt hơn theo biến động thị trường toàn cầu sẽ giảm tải gánh nặng bù lỗ hoặc can thiệp hành chính của cơ quan Nhà nước.