Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đang được Bộ Tư pháp thẩm định, nổi bật với đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc bao gồm các nhóm lao động phi chính thức như người bán hàng online, tài xế xe công nghệ, lao động tại công trình xây dựng và người bán vé số. Động thái này nhằm thích ứng với sự phát triển của các loại hình lao động mới, gắn liền với công nghệ số và sự chuyển đổi của nền kinh tế.
Diễn biến chi tiết
Bộ Tài chính và Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM đã kiến nghị mở rộng nhóm đóng BHXH bắt buộc với các đối tượng có thu nhập từ hoạt động cung ứng dịch vụ, vận chuyển, giao nhận, bán hàng online, môi giới thông qua nền tảng số hoặc mô hình việc làm linh hoạt. Đây là những loại hình lao động mới, được dự báo sẽ ngày càng phát triển mạnh mẽ trong tương lai.
Đối với tài xế xe công nghệ, mức đóng được đề xuất dựa trên hợp đồng giao kết giữa tài xế và nền tảng công nghệ số, với mức thấp nhất bằng lương tối thiểu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu. Cách thức đóng BHXH dự kiến là hàng tháng, thông qua các tổ chức kinh doanh ứng dụng công nghệ, nhà quản lý nền tảng số hoặc các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác. Tương tự, cá nhân bán hàng online trên sàn thương mại điện tử cũng được đề xuất tham gia BHXH bắt buộc với mức đóng thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.
Tác động & Nhận định
- Mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội: Đề xuất này nếu được thông qua sẽ giúp hàng triệu lao động phi chính thức có cơ hội tiếp cận các quyền lợi an sinh xã hội, giảm rủi ro khi về già hoặc gặp biến cố.
- Thách thức quản lý và thu phí: Việc thu BHXH từ các nhóm lao động này có thể gặp khó khăn do tính chất linh hoạt, không ổn định của công việc và sự đa dạng về thu nhập. Cần có cơ chế quản lý và thu phí phù hợp, tránh tạo gánh nặng hành chính hay tài chính cho người lao động.
- Tác động đến chi phí kinh doanh: Các nền tảng công nghệ số và sàn thương mại điện tử có thể đối mặt với việc điều chỉnh mô hình hoạt động và tăng chi phí nếu phải chịu trách nhiệm trong việc thu BHXH.
Đây là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách an sinh xã hội của Việt Nam, hướng tới bao phủ toàn dân, đồng thời đặt ra những thách thức trong việc triển khai thực tế.