Bộ Công Thương đang đề xuất một số thay đổi căn bản trong cơ chế điều hành thị trường xăng dầu, đáng chú ý nhất là việc bãi bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở định kỳ. Thay vào đó, các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối sẽ tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống của mình theo công thức quy định, đồng thời kê khai với cơ quan quản lý để giám sát.
Diễn biến chi tiết
Trong 7 tháng đầu năm, thị trường xăng dầu Việt Nam về cơ bản ổn định, không đứt gãy nguồn cung và việc chuyển đổi sang xăng sinh học E10 đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, Bộ Công Thương nhận định vẫn còn nhiều bất cập như:
- Quá nhiều tầng nấc trung gian, mua bán lòng vòng.
- Hiện tượng găm hàng, chiết khấu bằng 0.
- Nhiều doanh nghiệp vi phạm quy định về dự trữ, tồn kho.
Đề xuất mới nhằm giải quyết các vấn đề trên và "đòi hỏi phải có sự cải tổ" thị trường. Việc bãi bỏ giá cơ sở sẽ cho phép các doanh nghiệp xăng dầu chủ động hơn trong việc điều chỉnh giá, tiềm năng dẫn đến nhiều mức giá bán lẻ khác nhau trên thị trường tại cùng một thời điểm, thay vì mức giá gần như thống nhất toàn quốc như hiện nay. Đối với vùng sâu, vùng xa, giá bán lẻ của thương nhân phân phối sẽ không được vượt mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội.
Tác động & Nhận định
Những thay đổi này, nếu được thông qua, sẽ mang lại tính cạnh tranh cao hơn cho thị trường xăng dầu Việt Nam. Người tiêu dùng có thể có nhiều lựa chọn hơn về giá, trong khi các doanh nghiệp sẽ phải cạnh tranh mạnh mẽ hơn để thu hút khách hàng. Điều này cũng đòi hỏi cơ chế giám sát từ cơ quan quản lý phải chặt chẽ hơn để tránh các hành vi lạm dụng hoặc độc quyền. Về dài hạn, động thái này có thể góp phần minh bạch hóa thị trường và giảm thiểu các vấn đề như găm hàng hay chiết khấu không hợp lý, tạo ra một môi trường kinh doanh hiệu quả hơn.