Dân số Nhật Bản đã giảm xuống dưới mốc 120 triệu người lần đầu tiên trong 42 năm, một dấu hiệu đáng báo động về tình trạng già hóa dân số và tỷ lệ sinh thấp kéo dài bất chấp những nỗ lực của chính phủ. Theo Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản, tính đến ngày 1/1, số công dân Nhật Bản là hơn 119,7 triệu người, giảm 917.000 người so với một năm trước, đánh dấu mức giảm lớn nhất kể từ năm 1968. Đồng thời, số người nước ngoài sinh sống tại Nhật Bản đã tăng lên mức kỷ lục hơn 4 triệu người, tăng 354.000 người.
Diễn biến chi tiết
Chính phủ Nhật Bản đã triển khai nhiều chính sách khuyến khích sinh con, tuy nhiên, chỉ có khoảng 670.000 trẻ chào đời trong năm qua, mức thấp kỷ lục, trong khi số ca tử vong lên tới khoảng 1,59 triệu người. Điều này đã khiến dân số nước này tiếp tục suy giảm. Trong số 47 tỉnh thành của Nhật Bản, Tokyo là địa phương duy nhất ghi nhận số công dân Nhật tăng, với mức tăng 0,09%.
Đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động ngày càng nghiêm trọng, Nhật Bản trong những năm gần đây đã từng bước nới lỏng chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài. Đây là năm thứ tư liên tiếp số cư dân nước ngoài tăng, khi ngày càng nhiều người đến Nhật để tìm kiếm cơ hội việc làm. Nhóm người trong độ tuổi lao động chiếm 86,17% tổng số cư dân nước ngoài tại Nhật Bản. Hokkaido ghi nhận mức tăng số cư dân nước ngoài cao nhất, ở mức 14,89%, tiếp theo là Okinawa (14,36%) và Oita (13,90%). Tính cả người nước ngoài, tổng dân số Nhật Bản là hơn 123,7 triệu người, giảm khoảng 563.000 người so với một năm trước. Chỉ có 3 địa phương ghi nhận dân số tăng là Tokyo, Chiba và Osaka.
Tác động & Nhận định
Sự suy giảm dân số kéo dài và tỷ lệ sinh thấp tại Nhật Bản có thể gây ra nhiều thách thức kinh tế vĩ mô nghiêm trọng. Bao gồm:
- Thiếu hụt lao động: Tình trạng này đang ngày càng trầm trọng, ảnh hưởng đến năng suất và tăng trưởng kinh tế.
- Áp lực lên hệ thống an sinh xã hội: Dân số già hóa đòi hỏi chi phí chăm sóc y tế và lương hưu tăng cao, trong khi số lượng người đóng góp giảm.
- Thu hẹp thị trường tiêu dùng nội địa: Dân số giảm có thể làm giảm tổng cầu, ảnh hưởng đến các ngành dịch vụ và bán lẻ.
Việc tăng cường thu hút lao động nước ngoài là một giải pháp tạm thời, nhưng vấn đề gốc rễ về tỷ lệ sinh thấp và già hóa dân số cần được giải quyết triệt để thông qua các chính sách dài hạn và hiệu quả hơn.