Ngành mía đường tại Đắk Lắk, địa phương dẫn đầu cả nước về diện tích mía, đang chật vật trước làn sóng đường nhập lậu và sản phẩm giá rẻ từ nước ngoài. Tình trạng này đã dẫn đến tồn kho hơn 103.000 tấn đường của các doanh nghiệp, giá mía giảm sâu và đẩy hàng nghìn hộ nông dân vào cảnh thua lỗ, đứng trước nguy cơ phải bỏ cây mía.
Diễn biến chi tiết
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk, niên vụ 2024-2025, toàn tỉnh có gần 45.000 ha mía, với sản lượng ước đạt hơn 2,9 triệu tấn, đứng đầu cả nước về diện tích. Tỉnh hiện có 5 doanh nghiệp sản xuất đường với 6 nhà máy chế biến, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động và là nguồn sinh kế chính của hơn 19.100 hộ trồng mía. Tuy nhiên, bức tranh chung của ngành là những khó khăn chồng chất do đường nhập lậu và gian lận thương mại.
Bà Nguyễn Thị Hoàng Anh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Mía đường 333 (Đắk Lắk), cho biết doanh nghiệp gặp nhiều trở ngại do thời tiết bất lợi, chi phí sản xuất tăng cao trong khi giá đường liên tục giảm. Đặc biệt, hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại, nhất là dưới hình thức hàng sản xuất xuất khẩu và tạm nhập tái xuất, chưa được kiểm soát triệt để, ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động tiêu thụ. Trong niên vụ 2024-2025, Công ty Cổ phần Mía đường 333 tồn kho tới 19.160 tấn đường.
Đường nhập lậu không rõ nguồn gốc tràn lan trên thị trường, kết hợp với nhu cầu tiêu thụ nội địa suy giảm, đã tạo ra áp lực dư cung lớn, kéo giá đường trong nước xuống thấp. Điều này khiến các doanh nghiệp sản xuất đường Đắk Lắk gặp khó khăn lớn trong việc tiêu thụ sản phẩm, dẫn đến lượng đường tồn kho ngày càng tăng cao.
Tác động & Nhận định
- Đối với nông dân: Giá mía giảm và chi phí sản xuất tăng khiến nhiều hộ nông dân thua lỗ, mất động lực gắn bó với cây mía, có thể dẫn đến việc chuyển đổi sang cây trồng khác, ảnh hưởng đến nguồn cung nguyên liệu trong dài hạn.
- Đối với doanh nghiệp: Tồn kho lớn và giá bán thấp gây áp lực lên doanh thu và lợi nhuận của các công ty mía đường. Nếu tình trạng này kéo dài, có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì hoạt động và đầu tư phát triển.
- Đối với thị trường: Tình trạng đường lậu tràn lan tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh, bóp méo thị trường, gây khó khăn cho các sản phẩm đường chính ngạch của Việt Nam. Điều này đòi hỏi các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn từ phía cơ quan chức năng để bảo vệ ngành mía đường trong nước.