Cuba đang trải qua một cuộc khủng hoảng nhiên liệu trầm trọng, dẫn đến sự xuất hiện của một thị trường chợ đen xăng dầu, nơi giá cả tăng vọt có lúc lên đến 260.000 đồng/lít. Tình hình này xuất phát từ việc siết chặt lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ và sự chấm dứt nguồn cung truyền thống từ Venezuela và Mexico.
Diễn biến chi tiết
Sau khi Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị lật đổ hồi tháng 1, nguồn cung dầu truyền thống từ Venezuela và Mexico gần như chấm dứt. Cùng với các biện pháp trừng phạt của Mỹ và sự hiện diện của lực lượng tuần duyên quanh vùng biển Cuba, nhiều tàu chở dầu đã từ chối cập cảng. Sự thiếu hụt nhiên liệu đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến các dịch vụ công thiết yếu như giao thông, y tế, trường học và hệ thống điện.
Tuy nhiên, một ngoại lệ trong quy định của Bộ Thương mại Mỹ cho phép các doanh nghiệp Mỹ xuất khẩu nhiên liệu cho khu vực tư nhân Cuba đã mở ra một nguồn cung mới, dù rất hạn chế. Từ tháng 2 đến tháng 5, khoảng 900.000 thùng xăng và dầu diesel đã được nhập vào Cuba, chỉ đủ đáp ứng nhu cầu của cả nước trong khoảng 9 ngày. Lượng nhiên liệu này, dù ít ỏi, đã tạo ra những thay đổi lớn trên thị trường. Một phần nhiên liệu được các doanh nghiệp tư nhân sử dụng cho nhà hàng, cửa hàng bán lẻ, taxi và máy phát điện. Phần khác bị bán lại trên thị trường chợ đen, giúp những người có tiền duy trì phương tiện đi lại, vận hành máy phát điện gia đình hay bơm nước trong bối cảnh mất điện và thiếu nước thường xuyên.
Tại Havana, Reuters ghi nhận nhiều cửa hàng công khai tích trữ hàng chục bình xăng loại 20 lít. Một số người thậm chí còn chứa xăng ngay trong căn hộ để bán qua Facebook hoặc các nhóm WhatsApp, bất chấp nguy cơ cháy nổ.
Tác động & Nhận định
Cuộc khủng hoảng nhiên liệu và sự phát triển của chợ đen cho thấy
- Áp lực kinh tế lớn: Lệnh cấm vận của Mỹ tiếp tục gây áp lực nặng nề lên nền kinh tế Cuba và đời sống người dân.
- Thích nghi của thị trường: Bất chấp các rào cản, thị trường tư nhân Cuba đang tìm cách thích nghi và tạo ra các kênh cung ứng mới, dù không chính thức và tiềm ẩn rủi ro.
- Giá cả leo thang: Sự chênh lệch cung cầu đã đẩy giá nhiên liệu lên mức cao kỷ lục, tạo gánh nặng tài chính lớn cho người dân và doanh nghiệp.
Tình hình này phản ánh những thách thức kinh tế vĩ mô nghiêm trọng mà Cuba đang đối mặt, đồng thời cho thấy khả năng tồn tại của các thị trường phi chính thức trong bối cảnh khan hiếm hàng hóa thiết yếu.