Các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm của Việt Nam, bao gồm hệ thống đường bộ cao tốc, đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng nghiêm trọng, dù Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế đặc thù để đơn giản hóa thủ tục cấp phép khai thác. Nguyên nhân chính được chỉ ra là sự ách tắc trong khâu thực thi tại cấp cơ sở, khiến các công trường mỏi mòn chờ vật liệu. Để "giải cứu" tiến độ, cần khẩn trương mở rộng chuỗi liên kết cung ứng và linh hoạt áp giá sát thị trường.
Diễn biến chi tiết
Ông Nguyễn Thế Minh, Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng - Bộ Xây dựng, cho biết giai đoạn 2026-2030 chứng kiến quy mô đầu tư hạ tầng giao thông rất lớn, đặc biệt là các dự án cao tốc tại khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Tổng nhu cầu vật liệu cát đắp nền và đá cho khu vực này ước tính lên đến hàng trăm triệu khối, chưa kể các dự án hạ tầng địa phương. Đây là một thách thức lớn.
Tại Đồng bằng sông Cửu Long, nguồn cát đắp nền ngày càng khan hiếm do lượng phù sa bồi đắp suy giảm vì hệ thống đập thủy điện ở thượng nguồn. Trong khi đó, vật liệu đá chủ yếu tập trung ở An Giang, Đồng Nai và TP.HCM. Mặc dù trữ lượng tự nhiên không thiếu, năng lực khai thác hiện tại không đáp ứng đủ nhu cầu.
Tác động & Nhận định
- Chậm tiến độ dự án: Tình trạng thiếu vật liệu kéo dài sẽ làm chậm tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
- Đội vốn và lãng phí: Việc chậm trễ cũng có thể dẫn đến đội vốn do chi phí lưu kho, chi phí cơ hội và các chi phí phát sinh khác. Ngoài ra, việc huy động máy móc, nhân lực mà không có vật liệu cũng gây lãng phí nguồn lực.
- Ảnh hưởng đến tăng trưởng: Hạ tầng giao thông là yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Sự tắc nghẽn này sẽ kìm hãm khả năng kết nối vùng, giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Để khắc phục, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cấp, ngành, đẩy nhanh quy trình cấp phép, đồng thời nghiên cứu các giải pháp thay thế vật liệu hoặc mở rộng khu vực khai thác một cách bền vững.