Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đang gây ra những biến động mạnh mẽ, làm nhiễu loạn các tín hiệu kinh tế vĩ mô mà các ngân hàng trung ương (NHTW) thường dựa vào để đưa ra quyết định chính sách tiền tệ. Điều này tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến những sai lầm chính sách có thể gây tổn hại cho nền kinh tế thế giới.
Diễn biến chi tiết
Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã đưa ra cảnh báo này, nhấn mạnh rằng tác động của AI lên đầu tư, thương mại và giá tài sản đủ lớn để "định hình triển vọng kinh tế toàn cầu theo thời gian thực". Đặc biệt, đầu tư vào các trung tâm dữ liệu và cơ sở sản xuất công nghệ thông tin tại Mỹ đã tăng lên mức tương đương 0,8% GDP, đồng thời hiệu ứng tài sản từ việc tăng giá cổ phiếu AI đang thúc đẩy tiêu dùng. Những yếu tố này đang gia tăng áp lực giá cả trong ngắn hạn. Tuy nhiên, AI cũng có thể gây ra hiệu ứng giảm phát nếu công nghệ này cải thiện năng suất đáng kể hoặc nếu lo ngại mất việc làm liên quan đến AI làm giảm chi tiêu và sức mạnh thương lượng tiền lương.
Tác động & Nhận định
Việc đánh giá mức độ và thời điểm của các tác động này là một thách thức lớn đối với các NHTW. Tăng trưởng GDP mạnh mẽ có thể chỉ phản ánh bùng nổ đầu tư và hiệu ứng tài sản tạm thời, trong khi những cải thiện năng suất bền vững lại "không chắc chắn và khó đo lường". BIS nhận định rằng "các hiệu ứng lạm phát ngắn hạn có thể đã xuất hiện" trong khi "các hiệu ứng giảm phát có khả năng xuất hiện chậm hơn". Mức độ bất định gia tăng này làm tăng nguy cơ "điều chỉnh sai" chính sách tiền tệ, có thể dẫn đến việc thắt chặt hoặc nới lỏng quá mức, gây bất ổn cho thị trường tài chính và nền kinh tế toàn cầu. Điều này đòi hỏi các NHTW phải hết sức thận trọng và linh hoạt trong việc đưa ra các quyết định chính sách.
- Rủi ro lạm phát: Đầu tư và giá tài sản tăng do AI có thể đẩy lạm phát lên cao trong ngắn hạn.
- Rủi ro giảm phát: Cải thiện năng suất và lo ngại việc làm có thể kéo lạm phát xuống trong dài hạn.
- Thách thức đo lường: Khó khăn trong việc xác định tác động thực sự và bền vững của AI lên năng suất.
- Sai lầm chính sách: Nguy cơ NHTW đưa ra quyết định sai lầm do tín hiệu kinh tế bị nhiễu.