Cơn khát điện năng liên tục của các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra sức ép tái cấu trúc quy mô lớn đối với ngành điện mặt trời toàn cầu, buộc các doanh nghiệp phải từ bỏ mô hình phát điện truyền thống vốn phụ thuộc hoàn toàn vào ban ngày.
Thách thức từ nhu cầu điện nền cho AI
Trong khi các trung tâm dữ liệu phục vụ AI yêu cầu nguồn điện vận hành 24/7 không gián đoạn, năng lượng mặt trời lại có nhược điểm cố hữu là gián đoạn sản xuất vào ban đêm. Thực trạng này lộ rõ tại bán đảo Iberia (Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha) – nơi từng được xem là thủ phủ năng lượng tái tạo của châu Âu.
Theo số liệu từ Ủy ban châu Âu, năng lượng tái tạo đã đóng góp tới 56% sản lượng điện tại Tây Ban Nha và vượt 80% tại Bồ Đào Nha trong năm 2025. Hãng nghiên cứu Rystad Energy dự báo khu vực này sẽ chiếm 11,5% tổng công suất trung tâm dữ liệu tại châu Âu vào năm 2030, tăng gấp đôi so với mức 5,8% năm 2025. Riêng công suất trung tâm dữ liệu của Tây Ban Nha dự kiến tăng gấp 4 lần lên 3,9 GW, còn Bồ Đào Nha sẽ vượt ngưỡng 1 GW.
Tác động & Nhận định
Nhu cầu phụ tải điện nền khổng lồ từ làn sóng công nghệ đang định hình lại chiến lược đầu tư năng lượng:
- Áp lực tích hợp pin lưu trữ (BESS): Các dự án năng lượng tái tạo buộc phải đầu tư mạnh vào hệ thống lưu trữ điện năng quy mô lớn để cung ứng nguồn điện ổn định xuyên suốt ngày đêm.
- Định hình lại cơ cấu nguồn điện: Nhu cầu điện cho hạ tầng số sẽ thúc đẩy dòng vốn đổ vào cả điện hạt nhân, điện khí kết hợp với năng lượng xanh, giảm dần sự phụ thuộc vào các dự án mặt trời đơn thuần.
- Gợi mở cho Việt Nam: Khi Việt Nam định hướng thu hút FDI vào các trung tâm dữ liệu và bán dẫn, bài toán an ninh năng lượng nền và chính sách phát triển hệ thống lưu trữ điện (BESS) sẽ là yếu tố then chốt cần giải quyết.