Việt Nam đang trong quá trình tái cơ cấu mạnh mẽ khu vực doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) nhằm giải phóng nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Dù số lượng DNNN đã giảm đáng kể, nhưng khối tài sản và nguồn lực mà chúng nắm giữ vẫn rất lớn. Nghị quyết 79 đặt kỳ vọng vào vai trò dẫn dắt của DNNN, tuy nhiên, tiến độ cổ phần hóa – một trong những chìa khóa đổi mới – vẫn đang diễn ra một cách ì ạch. Những nút thắt về cơ chế, định giá tài sản, xử lý đất đai và tâm lý sợ trách nhiệm đang là rào cản lớn.
Diễn biến chi tiết
Theo kế hoạch sắp xếp lại DNNN giai đoạn 2022-2025, cả nước có 19 doanh nghiệp thuộc diện cổ phần hóa và 141 doanh nghiệp phải thoái vốn. Tuy nhiên, đến hết năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, tiến độ thực hiện vẫn rất chậm. Bộ Tài chính thống kê rằng, trong số 30 doanh nghiệp thuộc diện cổ phần hóa giai đoạn 2021-2025, mới chỉ có 5 doanh nghiệp thành lập ban chỉ đạo cổ phần hóa và tổ giúp việc. Đáng chú ý, có tới 13 doanh nghiệp vẫn đang ở giai đoạn chuẩn bị, chủ yếu tập trung vào việc xác định giá trị doanh nghiệp và xử lý các vấn đề tài chính phức tạp.
Một trong những nguyên nhân chính được chỉ ra là hệ thống quy định liên quan đến cổ phần hóa, thoái vốn và quản lý vốn nhà nước còn tồn tại một số bất cập. Việc xác định giá trị doanh nghiệp và xử lý các vấn đề đất đai, tài sản trước cổ phần hóa là một quá trình phức tạp và mất nhiều thời gian, gây khó khăn cho các doanh nghiệp.
Tác động & Nhận định
Việc cổ phần hóa DNNN chậm trễ không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp này mà còn kìm hãm nguồn lực phát triển của nền kinh tế. Nó cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự minh bạch và cơ hội đầu tư cho khối tư nhân. Để đẩy nhanh tiến độ, Chính phủ cần sớm rà soát và hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt là các quy định về định giá tài sản và xử lý đất đai. Ngoài ra, việc thay đổi tâm lý, nâng cao trách nhiệm của cán bộ quản lý cũng là yếu tố then chốt để tháo gỡ vướng mắc hiện tại. Nếu không có những cải cách mạnh mẽ, mục tiêu tái cơ cấu DNNN có thể tiếp tục bị lỡ hẹn, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế bền vững của Việt Nam.