Bộ Chính trị đã giao các bộ, ngành nghiên cứu xây dựng cơ chế thưởng theo tỷ lệ đối với phần lợi nhuận vượt kế hoạch của các doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Đây được xem là một yếu tố quan trọng để thúc đẩy hiệu quả hoạt động và tạo động lực cho lãnh đạo, người lao động tại các DNNN, giúp Việt Nam đạt mục tiêu có 1-3 DNNN trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới vào năm 2030.
Diễn biến chi tiết
Tại tọa đàm "Làm gì để doanh nghiệp nhà nước thực sự dẫn dắt tăng trưởng?" cuối tháng 7, bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính), cho biết lộ trình dự kiến sẽ đánh giá bước đầu vào cuối năm 2026 và đề xuất cơ chế vào năm 2027. Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị đặt ra kỳ vọng lớn cho DNNN, nhưng việc thiếu một cơ chế đãi ngộ gắn liền với hiệu quả có thể là rào cản lớn.
Cơ chế thưởng vượt kế hoạch không phải là một ưu đãi mà là công cụ để gắn lợi ích của người tạo ra giá trị với chính giá trị họ tạo ra. Đây là một nguyên tắc cơ bản của quản trị doanh nghiệp hiện đại. Bộ hướng dẫn về quản trị DNNN của OECD, sửa đổi năm 2024, cũng xem thù lao gắn với kết quả hoạt động là thông lệ tốt, đồng thời cảnh báo về việc tránh các mức thù lao quá thấp hoặc quá cao để duy trì sự cân bằng, thu hút nhân tài và tránh những động cơ lệch lạc. Mục tiêu của Nghị quyết 79 là 100% tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước áp dụng quản trị theo chuẩn OECD vào năm 2030.
Tác động & Nhận định
Việc áp dụng thành công cơ chế thưởng theo lợi nhuận vượt kế hoạch sẽ mang lại nhiều tác động tích cực:
- Tạo động lực mạnh mẽ cho ban lãnh đạo và người lao động DNNN, khuyến khích họ nỗ lực đạt và vượt mục tiêu kinh doanh.
- Nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của DNNN, giúp các doanh nghiệp này thực sự dẫn dắt tăng trưởng kinh tế.
- Thu hút và giữ chân nhân tài bằng cách đảm bảo mức thù lao cạnh tranh và gắn với hiệu suất.
Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc tìm ra điểm cân bằng phù hợp để cơ chế này vừa tạo động lực, vừa không gây tranh cãi hoặc tạo ra động cơ ngắn hạn, đi ngược lại lợi ích dài hạn của doanh nghiệp và nhà nước. Nếu chỉ áp dụng khung quản trị mà bỏ qua cơ chế đãi ngộ hiệu quả, mục tiêu lớn của Nghị quyết 79 có thể khó đạt được.