Dự thảo nghị định mới về kinh doanh xăng dầu dự kiến trao quyền tự quyết định giá bán lẻ cho doanh nghiệp thay vì Nhà nước điều hành hằng tuần. Để ngăn chặn nguy cơ bắt tay đẩy giá, cơ quan quản lý sẽ thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ thông qua hệ thống dữ liệu tập trung.
Cơ chế giám sát qua dữ liệu số
Theo đại diện Bộ Công Thương, việc đổi mới cơ chế nhằm giúp giá xăng dầu vận hành sát theo thị trường nhưng vẫn có sự quản lý của Nhà nước. Trọng tâm giám sát sẽ chuyển sang công thức tính giá và các yếu tố cấu thành chi phí.
- Kê khai minh bạch: Doanh nghiệp đầu mối phải kê khai công thức giá, giải trình chi phí và cập nhật thông tin trực tiếp lên hệ thống dữ liệu dùng chung.
- Phát hiện bất thường: Hệ thống sẽ tự động quét biến động giá, phát hiện dấu hiệu bất thường và gửi cảnh báo đến Sở Công Thương địa phương cùng lực lượng Quản lý thị trường để thanh tra, xử lý vi phạm thỏa thuận hạn chế cạnh tranh.
Tác động & Nhận định
Chính sách mới mở ra cơ hội tối ưu hóa biên lợi nhuận cho các doanh nghiệp phân phối xăng dầu quy mô lớn:
- Doanh nghiệp lớn hưởng lợi: Các ông lớn như PLX hay OIL có thể chủ động linh hoạt trong điều tiết chi phí lưu kho, chiết khấu và giá bán theo từng khu vực địa lý.
- Kiểm soát lạm phát: Cơ chế kiểm tra hậu kiểm cần vận hành đủ nhanh để tránh việc doanh nghiệp tăng giá nhanh nhưng giảm giá chậm, gây ảnh hưởng tiêu cực lên chỉ số CPI và chi phí đầu vào của toàn nền kinh tế.