Thị trường chứng khoán Việt Nam đang tích cực hoàn thiện khung pháp lý và lộ trình triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), với kỳ vọng chính thức vận hành từ quý I/2027. Sự thay đổi này được xem là một bước tiến quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch, an toàn và hiệu quả cho thị trường.
Diễn biến chi tiết
Bộ Tài chính đang trong quá trình hoàn thiện dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 119/2020/TT-BTC về hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán. Dự thảo đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong ngành. Đặc biệt, lộ trình triển khai mô hình CCP là nội dung được các thành viên thị trường quan tâm nhất.
Theo kế hoạch được UBCKNN công bố từ tháng 7/2025, cơ chế CCP dự kiến chính thức triển khai vào quý I/2027. Trước đó, từ quý III đến quý IV/2026, các công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký đáp ứng đủ điều kiện có thể nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán. Sau đó, các đơn vị này sẽ tiếp tục nộp hồ sơ đề nghị Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cấp Giấy chứng nhận thành viên bù trừ.
Khi CCP được vận hành, hệ thống sẽ thực hiện bù trừ đa phương để xác định nghĩa vụ thanh toán tiền và chứng khoán ròng của từng thành viên theo từng ngày thanh toán, mang lại sự chuẩn hóa và giảm thiểu rủi ro cho các giao dịch.
Tác động & Nhận định
Việc áp dụng cơ chế CCP được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều lợi ích cho thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Các tác động chính bao gồm:
- Giảm thiểu rủi ro đối tác: CCP đóng vai trò là bên trung gian, đảm bảo việc thanh toán diễn ra suôn sẻ ngay cả khi một bên vỡ nợ.
- Tăng tính thanh khoản: Với sự đảm bảo của CCP, các giao dịch sẽ được thực hiện dễ dàng và an toàn hơn, khuyến khích hoạt động giao dịch.
- Minh bạch hóa thị trường: Cơ chế này giúp chuẩn hóa quy trình thanh toán, tăng cường sự minh bạch và công bằng.
- Hút vốn ngoại: Việc nâng cao chuẩn mực thị trường sẽ giúp Việt Nam hấp dẫn hơn trong mắt các nhà đầu tư tổ chức và quỹ đầu tư nước ngoài, góp phần nâng hạng thị trường.
Đây là một bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa thị trường chứng khoán Việt Nam, hướng tới các tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao vị thế trong khu vực.