Quyết định 40/2026/QĐ-TTg của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, ban hành ngày 5/8, đã thiết lập các tiêu chí phân loại doanh nghiệp và khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ trong từng ngành, lĩnh vực. Khác với các quy định trước đây ấn định danh sách cụ thể, Quyết định 40 tập trung vào việc thiết lập tiêu chí chung, chia doanh nghiệp thành ba nhóm chính về tỷ lệ sở hữu nhà nước: 100% vốn điều lệ, từ 65% trở lên, và trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ. Các cơ quan đại diện chủ sở hữu được yêu cầu khẩn trương xây dựng phương án cơ cấu lại vốn trong tháng 8 này.
Diễn biến chi tiết
Công ty Chứng khoán Mirae Asset đánh giá Petrolimex là một trong những doanh nghiệp chịu tác động rõ nhất từ quy định mới. Theo Quyết định 40, các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu chiếm thị phần từ 30% trở lên thuộc nhóm Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ. Hiện tại, Nhà nước đang sở hữu khoảng 75,8% vốn của Petrolimex. Mirae Asset nhận định, nếu Petrolimex được xác định thuộc diện có thể giảm sở hữu nhà nước trong giai đoạn 2026-2030, lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng của doanh nghiệp này trên thị trường có thể tăng lên đáng kể.
Đối với ngành sản xuất, kinh doanh phân bón, Quyết định 40 xếp hoạt động này vào nhóm DNNN hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 65% vốn điều lệ trở lên. Từ tiêu chí này, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo) (đơn vị phân tích chưa đưa ra nhận định cụ thể) sẽ thuộc diện được nhà nước nắm giữ tỷ lệ cao.
Tác động & Nhận định
Quyết định 40 tạo ra một khung pháp lý rõ ràng hơn cho việc cơ cấu lại vốn nhà nước tại các doanh nghiệp. Điều này có thể dẫn đến:
- Tăng nguồn cung cổ phiếu: Nếu các doanh nghiệp lớn như Petrolimex thực hiện thoái vốn theo khung mới, lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng sẽ tăng, có thể ảnh hưởng đến thanh khoản và định giá trên thị trường chứng khoán.
- Thu hút đầu tư: Việc giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước có thể thu hút thêm các nhà đầu tư tư nhân, cả trong nước và nước ngoài, tăng cường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
- Tái cấu trúc ngành: Quy định phân loại theo ngành sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp nhà nước rà soát lại mô hình hoạt động để phù hợp với tiêu chí mới, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh.
Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, chưa có phương án giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước cụ thể nào được phê duyệt cho Petrolimex hay các doanh nghiệp khác. Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các động thái của cơ quan quản lý và các doanh nghiệp trong quá trình xây dựng và triển khai phương án cơ cấu lại vốn.