Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển giao tài sản quan trọng của lớp doanh nhân lập nghiệp từ thập niên 1990. Để tránh tranh chấp và nguy cơ phân tán quyền điều hành doanh nghiệp, nhu cầu xây dựng khung pháp lý chuyên biệt đang trở nên cấp thiết. Theo Tri thức trực tuyến, các nền kinh tế lớn tại châu Á như Nhật Bản, Singapore và Hàn Quốc đã áp dụng thành công cơ chế tín thác (trust) nhằm bổ sung cho di chúc truyền thống.
Các quốc gia châu Á quản trị tài sản gia đình ra sao?
Tại Nhật Bản, Luật Tín thác sửa đổi (2007) đã mở rộng tính linh hoạt cho tín thác gia đình (family trust). Công cụ này giúp chủ sở hữu chuyển quyền quản lý cổ phần, tiền mặt và bất động sản cho bên thứ ba theo lộ trình mà không cần chờ phân chia thừa kế sau khi qua đời. Bộ Tư pháp Nhật Bản cũng từng phát hành tài liệu chuẩn hóa để phổ biến mô hình này.
Trong khi đó, Singapore định hình vị thế trung tâm quản lý tài sản khu vực nhờ thiết lập hệ thống tín thác linh hoạt cùng cơ chế chỉ định thụ hưởng từ Quỹ Tiết kiệm Trung ương (CPF). Cơ chế này hỗ trợ bảo toàn quyền kiểm soát doanh nghiệp tập trung qua nhiều thế hệ mà không bị xé lẻ quyền sở hữu.
Đối với Hàn Quốc, từ năm 2024, nước này triển khai tín thác quyền nhận tiền bảo hiểm. Đến tháng 8/2026, tổng giá trị hợp đồng tín thác bảo hiểm tại 3 công ty bảo hiểm nhân thọ lớn nhất đạt hơn 1.000 tỷ won, giúp người thừa kế nhận tiền theo từng giai đoạn thay vì giải ngân một lần.
Tác động tới nhà đầu tư
- Rủi ro phân tán quyền lực: Với các doanh nghiệp tư nhân và công ty gia đình đang niêm yết, sự thiếu hụt công cụ tín thác có thể gây ra tranh chấp thừa kế, làm thay đổi cơ cấu cổ đông lớn đột ngột.
- Áp lực hành lang pháp lý: Nhà đầu tư cần theo dõi các đề xuất sửa đổi bổ sung cho Bộ luật Dân sự để nhận diện khuôn khổ cho các quỹ tín thác quản lý gia sản tư nhân trong nước.
- Ngành hưởng lợi tiềm năng: Khi hạ tầng quản lý tài sản hình thành, nhóm ngân hàng thương mại, bảo hiểm nhân thọ và các công ty chứng khoán có mảng private banking/wealth management sẽ đón nhận dòng vốn dài hạn lớn.