Thị trường chứng khoán Việt Nam gần đây đã trải qua một đợt điều chỉnh mạnh, với VN-Index mất khoảng 200 điểm chỉ sau hai tháng, đưa mặt bằng định giá nhiều cổ phiếu về vùng hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, theo chuyên gia Huỳnh Hoàng Phương, việc chờ đợi đúng điểm đáy có thể là một cái bẫy tâm lý nguy hiểm cho nhà đầu tư, phản ánh kỳ vọng phổ biến nhưng không thực tế khi mỗi nhịp điều chỉnh lại có bản chất khác nhau.
Diễn biến chi tiết
Ông Huỳnh Hoàng Phương nhận định, nếu loại bỏ ảnh hưởng của hai cổ phiếu lớn là VIC và VHM, chỉ số P/E trailing của phần còn lại trên thị trường hiện chỉ khoảng 10,5 lần. Mức định giá này có thể tiếp tục giảm nhẹ khi kết quả kinh doanh quý II được phản ánh đầy đủ, nhưng biên độ giảm sẽ không còn nhiều. Dù một phần rủi ro vĩ mô đã được chiết khấu vào giá, định giá thị trường vẫn chưa rẻ bằng các giai đoạn cực đoan như đáy Covid-19 năm 2020 hay đợt giảm sâu năm 2022, hiện vẫn cao hơn 11-13%.
Các đợt suy giảm thị trường thường diễn ra theo hai kịch bản chính: giảm nhanh và mạnh do các sự kiện bất ngờ (ví dụ: đại dịch Covid-19, cú sốc thuế quan) hoặc giảm từ từ trong bối cảnh niềm tin bị bào mòn. Sự đổ vỡ tâm lý thường không xảy ra ở giai đoạn đầu mà khi thị trường bước vào một nhịp giảm mạnh mới trong bối cảnh niềm tin của nhà đầu tư đã gần như cạn kiệt.
Tác động & Nhận định
- Rủi ro tâm lý chờ đợi: Việc cố gắng bắt đúng đáy thị trường là rất khó và có thể khiến nhà đầu tư bỏ lỡ cơ hội khi thị trường phục hồi. Tâm lý này phản ánh sự kỳ vọng không thực tế về sự lặp lại của các chu kỳ thị trường trước đó.
- Định giá hấp dẫn hơn nhưng chưa cực đoan: Mặc dù định giá đã về vùng hấp dẫn hơn, thị trường vẫn chưa thực sự rẻ như các giai đoạn khủng hoảng sâu. Điều này cho thấy vẫn còn tiềm ẩn rủi ro hoặc kỳ vọng về một mức giá thấp hơn nữa.
- Cần chiến lược linh hoạt: Thay vì chờ đợi đáy, nhà đầu tư nên tập trung vào việc đánh giá lại các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp, quản lý danh mục và có chiến lược giải ngân phù hợp với khẩu vị rủi ro cá nhân trong bối cảnh thị trường biến động.
Những cú sốc tâm lý thường đến khi thị trường tiếp tục giảm trong một bối cảnh niềm tin đã xuống thấp, đòi hỏi nhà đầu tư phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tâm lý và chiến lược.