Mặc dù Nghị định 243 sửa đổi đã nâng tỷ lệ bán điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu lên lưới quốc gia từ 20% lên 50%, thông tin từ Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam và Tổng công ty Điện lực TP HCM (EVNHCMC) cho biết chưa có trường hợp nào tham gia giao dịch. Điều này gây lo ngại về việc lãng phí nguồn điện năng sạch có thể tái tạo.
Diễn biến chi tiết
Theo ông Nguyễn Xuân Quy, Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, việc nâng tỷ lệ bán điện dư là một "điểm sáng", mở rộng cơ hội cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, tình hình thực tế cho thấy không có trường hợp nào đăng ký bán điện dư. Nguyên nhân chính được chỉ ra là thiếu hướng dẫn thực hiện cụ thể từ các cơ quan chức năng, và một số doanh nghiệp cũng chưa thực sự chú ý đến cơ hội này. Ông Quy bày tỏ sự sốt ruột vì dù giá mua điện dư có thể thấp nhưng vẫn tốt hơn là lãng phí tài nguyên.
Tính đến hiện tại, cả nước có khoảng 103.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt hơn 9.500 MW. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, 50% tòa nhà công sở và nhà dân sẽ sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu. Tại TP.HCM, ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc EVNHCMC, xác nhận địa phương có hơn 5.000 hệ thống nhưng cũng chưa ghi nhận trường hợp đăng ký bán điện dư. Ông Kiên cho rằng bản chất "tự sản tự tiêu" khiến hộ dân, doanh nghiệp chủ yếu lắp đặt để phục vụ nhu cầu riêng, và quy trình bán điện dư còn mới mẻ. EVNHCMC đang phối hợp thử nghiệm thủ tục mua điện dư với một số doanh nghiệp để chuẩn hóa quy trình.
Tác động & Nhận định
Việc chậm trễ trong việc triển khai cơ chế bán điện mặt trời dư đang kìm hãm tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo và hiệu quả sử dụng điện tại Việt Nam. Điều này có thể gây ra một số tác động:
- Lãng phí nguồn lực: Năng lượng điện mặt trời dư không được hòa vào lưới điện quốc gia là một sự lãng phí đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng.
- Ảnh hưởng đến đầu tư: Người dân và doanh nghiệp có thể nản lòng trong việc đầu tư vào điện mặt trời mái nhà nếu không có cơ chế rõ ràng để tận dụng sản lượng dư thừa.
- Chậm tiến độ mục tiêu xanh: Sự chậm trễ này ảnh hưởng đến mục tiêu của Quy hoạch điện VIII về phát triển năng lượng tái tạo và chuyển dịch năng lượng xanh.
Chính phủ và các cơ quan liên quan cần sớm ban hành các hướng dẫn chi tiết, đơn giản hóa thủ tục để khuyến khích người dân và doanh nghiệp tham gia bán điện dư. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn điện sạch mà còn thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng bền vững của đất nước.