Việc nhà đầu tư bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ do ảnh hưởng của cuộc chiến tranh ở Iran đang đẩy lãi suất đi vay của Chính phủ Mỹ tăng mạnh, có nguy cơ khiến Mỹ phải trả thêm hàng tỷ USD tiền lãi nợ công trong bối cảnh gánh nặng nợ đã rất lớn.
Diễn biến chi tiết
Cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran đã đẩy giá dầu thô lên cao, làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu. Điều này dẫn tới một đợt bán tháo mạnh trên thị trường trái phiếu, đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ lên mức cao nhất kể từ năm 2007. Trong tuần vừa qua, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng lên 4,58%, mức cao nhất kể từ tháng 1/2025 và cao hơn đáng kể so với mức 4% trước khi chiến tranh bắt đầu. Tương tự, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm cũng tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 7/2007, đạt gần 5,2%.
Theo tính toán của tờ Financial Times, dựa trên mô hình của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO):
- Nếu lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm duy trì ở mức 4,58% trong 4 tháng còn lại của năm tài khóa hiện tại, Mỹ sẽ phải trả thêm khoảng 8 tỷ USD tiền lãi.
- Nếu mức lợi suất này kéo dài trong suốt năm tài khóa 2027, số tiền lãi tăng thêm có thể lên tới hơn 30 tỷ USD.
Ngay cả trước khi chiến tranh xảy ra, dự báo của CBO đã chỉ ra rằng chi phí lãi vay của Chính phủ Mỹ có thể sẽ tăng hơn gấp đôi từ 1 nghìn tỷ USD (tương đương 3,3% GDP) vào năm 2026, lên 2,1 nghìn tỷ USD (tương đương 4,6% GDP) vào năm 2036. Dự báo này chủ yếu dựa trên kỳ vọng rằng các nhà lập pháp Mỹ sẽ không đạt được nhiều tiến bộ trong việc thu hẹp thâm hụt ngân sách.
Tác động & Nhận định
Diễn biến này cho thấy áp lực tài khóa ngày càng gia tăng đối với Mỹ, có thể ảnh hưởng đến khả năng tài trợ cho các chương trình chi tiêu khác hoặc buộc phải cắt giảm ngân sách. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, thông tin này có một số tác động:
- Gia tăng lạm phát: Giá dầu tăng cao do chiến tranh có thể đẩy lạm phát toàn cầu và ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam.
- Biến động tỷ giá: Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng có thể làm tăng sức hấp dẫn của đồng USD, gây áp lực lên tỷ giá USD/VND.
- Tác động đến chính sách tiền tệ: Nếu lạm phát toàn cầu dai dẳng, các ngân hàng trung ương có thể duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
- Rủi ro kinh tế toàn cầu: Chi phí nợ công của Mỹ tăng cao, cùng với các yếu tố bất ổn địa chính trị, có thể làm gia tăng rủi ro suy thoái kinh tế toàn cầu, ảnh hưởng gián tiếp đến Việt Nam.