Các chính phủ trên toàn cầu đang phát hành trái phiếu thông qua các ngân hàng với tốc độ kỷ lục, phản ánh sự gia tăng mạnh mẽ trong chi tiêu công và tình trạng thâm hụt ngân sách ngày càng mở rộng. Lượng phát hành đã vượt qua mức đỉnh điểm ghi nhận vào nửa đầu năm 2020, thời điểm các quốc gia phải chi tiêu khổng lồ để đối phó với đại dịch Covid-19. Xu hướng này cho thấy áp lực tài chính ngày càng tăng đối với nhiều quốc gia.
Diễn biến chi tiết
Theo dữ liệu của Bloomberg, từ đầu năm đến nay, các quốc gia đã bán ra 504 tỷ USD trái phiếu chính phủ hợp vốn (syndicated bond). Con số này cao hơn mức phát hành trong cùng kỳ năm 2020, khi các chính phủ phải bơm tiền để hỗ trợ kinh tế trong bối cảnh phong tỏa dịch bệnh. Tình trạng thâm hụt ngân sách đã là một vấn đề dai dẳng kể từ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu và bùng nổ trong đại dịch.
Hiện tại, thâm hụt tiếp tục mở rộng do nhiều yếu tố: các chính phủ tăng cường chi tiêu quốc phòng và bảo vệ hộ gia đình trước cú sốc giá cả. Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran được đề cập đã góp phần vào áp lực giá cả. Ngoài ra, dân số già hóa và lãi suất tăng cũng tạo thêm gánh nặng lên ngân sách nhà nước. Jens Peter Sorensen, chuyên gia phân tích tại Danske Bank AS, nhấn mạnh rằng nguyên nhân chính của việc phát hành nợ là do chi tiêu công tăng, đặc biệt là vào quân sự, cơ sở hạ tầng và chuyển đổi năng lượng sạch. Đức và các quốc gia châu Âu đang chi hàng trăm tỷ euro cho vũ khí và EU đã nới lỏng quy định tài khóa để hỗ trợ các sáng kiến quốc phòng và năng lượng tái tạo.
Tác động & Nhận định
- Tăng rủi ro nợ công: Việc phát hành trái phiếu kỷ lục cho thấy gánh nặng nợ của các chính phủ đang gia tăng, tiềm ẩn rủi ro về khả năng trả nợ và ổn định tài chính vĩ mô trong dài hạn.
- Áp lực lên lãi suất: Nhu cầu huy động vốn lớn từ các chính phủ có thể đẩy lãi suất trên thị trường trái phiếu lên cao hơn, ảnh hưởng đến chi phí vay vốn của doanh nghiệp và người dân.
- Tác động kinh tế vĩ mô: Chi tiêu lớn vào quốc phòng và năng lượng sạch có thể thúc đẩy một số ngành công nghiệp nhưng cũng có thể gây áp lực lạm phát và chuyển hướng nguồn lực từ các lĩnh vực khác.
- Đối với Việt Nam: Mặc dù đây là tin quốc tế, xu hướng tăng nợ công toàn cầu và lãi suất cao hơn có thể ảnh hưởng gián tiếp đến Việt Nam thông qua chi phí vay vốn quốc tế, dòng vốn đầu tư và chính sách tiền tệ trong nước.