Châu Âu đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt helium nghiêm trọng hơn sau khi Trung Quốc tạm ngừng xuất khẩu loại khí công nghiệp thiết yếu. Quyết định này của Bắc Kinh, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu vốn đã căng thẳng do xung đột tại Trung Đông, gây thêm lo ngại cho thị trường châu Âu vốn phụ thuộc vào helium cho các ngành sản xuất chip, thiết bị y tế và công nghệ cao.
Diễn biến chi tiết
Đầu tháng 7, Bắc Kinh công bố các biện pháp kiểm soát xuất khẩu helium. Mặc dù Trung Quốc không phải nhà sản xuất helium lớn, quốc gia này lại đóng vai trò điểm trung chuyển quan trọng cho một phần nguồn khí từ Nga sang châu Âu. Helium là sản phẩm phụ của quá trình khai thác và xử lý khí tự nhiên, đóng vai trò thiết yếu trong các ngành cần môi trường làm lạnh sâu hoặc khí trơ ổn định. Trong y tế, nó được sử dụng cho máy chụp cộng hưởng từ (MRI). Trong công nghiệp bán dẫn, khí này tham gia nhiều công đoạn sản xuất vi mạch, giúp kiểm soát nhiệt và tạo môi trường phù hợp cho các thiết bị có độ chính xác cao.
Theo các nhà phân tích, Nga chiếm gần 10% sản lượng helium toàn cầu, và Qatar từng cung cấp khoảng một phần ba nguồn cung thế giới trước khi xung đột Iran bùng phát. Khi các tuyến cung ứng từ Trung Đông bị gián đoạn, vai trò của những dòng hàng thay thế càng trở nên quan trọng. Trung Quốc cũng phải nhập phần lớn lượng helium phục vụ công nghiệp và bệnh viện trong nước, do đó, động thái tạm dừng xuất khẩu được nhìn nhận như cách Bắc Kinh ưu tiên nhu cầu nội địa trước lo ngại thiếu hụt kéo dài. Giá helium giao ngay đã tăng mạnh kể từ khi xung đột ở Trung Đông bắt đầu, gần như tăng gấp đôi.
Tác động & Nhận định
- Nguy cơ gián đoạn sản xuất: Việc thiếu hụt helium có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến các ngành công nghiệp công nghệ cao và y tế tại châu Âu, đặc biệt là sản xuất chất bán dẫn và hoạt động của bệnh viện.
- Tăng chi phí đầu vào: Giá helium tăng vọt sẽ làm tăng chi phí sản xuất cho các doanh nghiệp sử dụng loại khí này, có thể dẫn đến áp lực lạm phát và giảm lợi nhuận.
- Thúc đẩy đa dạng hóa nguồn cung: Tình hình hiện tại có thể thúc đẩy châu Âu tìm kiếm các nguồn cung helium thay thế hoặc đầu tư vào công nghệ tái chế helium để giảm sự phụ thuộc.
- Ảnh hưởng chuỗi cung ứng toàn cầu: Động thái của Trung Quốc làm trầm trọng thêm tình hình căng thẳng chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh địa chính trị phức tạp.
Nhà đầu tư nên theo dõi sát sao diễn biến nguồn cung các nguyên liệu công nghiệp quan trọng, vì chúng có thể tác động đến lợi nhuận của các công ty công nghệ và y tế phụ thuộc vào helium.