Các nước châu Á đang gia tăng sự quan tâm và khai thác Tuyến đường biển phương Bắc (NSR), một hành lang hàng hải chiến lược qua Bắc Cực, rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển giữa châu Á và châu Âu. Động thái này đang biến tuyến đường băng giá này thành một tài sản kinh tế và địa chính trị quan trọng cho Nga.
Diễn biến chi tiết
Hàn Quốc dự kiến đưa tàu container PanStar Acro từ Busan đến châu Âu qua NSR bắt đầu từ ngày 22/8, với các điểm dừng tại Felixstowe (Anh), Rotterdam (Hà Lan) và Gdansk (Ba Lan). Mục tiêu của chuyến đi này là kiểm tra hiệu quả và tính khả thi của tuyến vận tải. Nếu thành công, đây sẽ là chuyến thương mại đầu tiên của Hàn Quốc qua Bắc Cực, với kế hoạch tổ chức các chuyến vận tải thương mại thường xuyên vào năm 2030.
Lý do chính cho sự quan tâm này là bài toán thời gian: tuyến Busan - Rotterdam qua kênh đào Suez dài khoảng 20.000-22.000 km, trong khi NSR có thể rút ngắn thời gian vận chuyển khoảng 35-40%. Trung Quốc đã đi trước một bước khi một tàu container nước này đã đi qua NSR và tới Murmansk (Nga) vào ngày 19/8, mang theo linh kiện ô tô. Công ty Sealegend Shipping của Trung Quốc cũng đã tuyên bố bắt đầu dịch vụ vận tải container hàng tuần giữa Trung Quốc và châu Âu qua tuyến đường Bắc Cực. Khối lượng hàng hóa qua NSR trong năm 2026 được dự báo sẽ vượt 40 triệu tấn, với riêng dòng hàng Trung Quốc-Nga đã vượt 5 triệu tấn trong nửa đầu năm.
Tác động & Nhận định
- Tiềm năng kinh tế lớn: Việc rút ngắn thời gian và chi phí vận chuyển sẽ thúc đẩy thương mại giữa châu Á và châu Âu, tạo ra cơ hội mới cho các doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu. Điều này cũng có thể làm thay đổi đáng kể bản đồ vận tải biển toàn cầu.
- Lợi thế địa chính trị cho Nga: Với vị trí kiểm soát phần lớn NSR, Nga có thể tận dụng tuyến đường này như một đòn bẩy chiến lược, tăng cường ảnh hưởng kinh tế và địa chính trị trong khu vực Bắc Cực và trên trường quốc tế. Việc gia tăng lưu lượng hàng hóa qua NSR sẽ mang lại doanh thu đáng kể cho Nga thông qua phí quá cảnh và dịch vụ hậu cần.
- Thách thức và cơ hội cho các quốc gia khác: Trong khi các quốc gia như Hàn Quốc và Trung Quốc đang tích cực khám phá NSR, các tuyến đường truyền thống như kênh đào Suez có thể đối mặt với cạnh tranh mới. Tuy nhiên, việc phát triển NSR cũng đòi hỏi đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, đội tàu phá băng và giải quyết các vấn đề môi trường.
Sự dịch chuyển dòng chảy thương mại quốc tế qua Bắc Cực sẽ là một xu hướng đáng chú ý trong những năm tới, mang lại cả cơ hội và thách thức cho nhiều nền kinh tế và ngành hàng hải toàn cầu.