Hơn 90% thiết bị y tế tại Việt Nam hiện đang phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, làm gia tăng chi phí do phải đi qua nhiều tầng trung gian thương mại. Bộ Y tế đang đề xuất sửa đổi chính sách để mở đường cho các bệnh viện tự nhập khẩu trực tiếp từ nhà sản xuất, nhằm tối ưu hóa chi phí điều trị.
Áp lực chi phí từ chuỗi cung ứng thiết bị
Theo báo cáo đánh giá tác động phục vụ sửa đổi Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh, thị trường thiết bị y tế Việt Nam có quy mô khoảng 1,522 tỉ USD vào năm 2021 và dự kiến sẽ cán mốc 2,86 tỉ USD vào năm 2028, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 7,9%/năm.
Tuy nhiên, năng lực sản xuất nội địa còn rất hạn chế, khiến trên 90% thiết bị – đặc biệt là các dòng máy móc công nghệ cao – phải nhập khẩu. Thực trạng nhiều sản phẩm qua nhiều khâu phân phối trung gian không tạo thêm giá trị nhưng lại đẩy giá thành đầu cuối lên cao, gây gánh nặng cho ngân sách bảo hiểm và người bệnh. Bên cạnh đó, chỉ khoảng 53% cán bộ quản lý tại các cơ sở có chuyên môn kỹ thuật phù hợp, dẫn đến điểm nghẽn trong kiểm định và vận hành.
Tác động & Nhận định
Đề xuất cho phép các cơ sở y tế đủ điều kiện mua và nhập khẩu trực tiếp sẽ mang lại nhiều tác động kinh tế lớn:
- Tiết giảm chi phí y tế: Loại bỏ các tầng trung gian giúp giảm giá thiết bị và chi phí khám chữa bệnh.
- Tái cấu trúc nhóm doanh nghiệp thương mại: Các đơn vị phân phối thuần túy không có năng lực kỹ thuật sẽ chịu áp lực cạnh tranh gay gắt, buộc thị trường thanh lọc và hướng tới các nhà cung ứng chính hãng hoặc dịch vụ bảo trì chuyên sâu.
- Dư địa đầu tư sản xuất nội địa: Tạo động lực thúc đẩy các dự án sản xuất vật tư, thiết bị y tế trong nước nhằm thay thế dần hàng nhập khẩu.