Căng thẳng giữa Mỹ và Iran tại Eo biển Hormuz đã leo thang nghiêm trọng sau hàng loạt cuộc tấn công, làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng ở Trung Đông và đe dọa các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh. Sự kiện bắt nguồn từ việc Iran tấn công một tàu container vào ngày 12/7, dẫn đến việc cả hai bên đều tuyên bố kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này, gây ra lo ngại lớn về sự ổn định khu vực và tác động kinh tế toàn cầu.
Diễn biến chi tiết
Chiến sự leo thang khi Iran tấn công một tàu container tại Eo biển Hormuz ngày 12/7. Iran khẳng định quyền quản lý giao thông và có thể thu phí tàu thuyền dựa trên một thỏa thuận tạm thời với Mỹ từ tháng trước. Tuy nhiên, Mỹ đã bác bỏ lập luận này, viện dẫn luật pháp quốc tế về quyền tự do hàng hải và đang tìm cách thiết lập tuyến vận tải thay thế nằm ngoài tầm kiểm soát của Iran. Đáng chú ý, đây diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Iran đang trong giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày nhằm chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến và đạt thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã tiến hành không kích vào ngày 13/7, tấn công hàng chục mục tiêu của Iran như hệ thống phòng không, trạm radar, thiết bị tên lửa, máy bay không người lái và xuồng cao tốc, đồng thời khẳng định “Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải thiết yếu đối với thương mại toàn cầu. Iran không kiểm soát khu vực này”. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres và Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu Kaja Kallas đều bày tỏ quan ngại, kêu gọi duy trì mở cửa eo biển.
Tác động & Nhận định
Việc tái diễn các cuộc giao tranh quy mô lớn sẽ gây ra những hậu quả thảm khốc cho khu vực và kinh tế toàn cầu. Eo biển Hormuz là yết hầu vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ của thế giới. Ngay lập tức, giá dầu đã tăng gần 5% trong ngày 13/7 trước khi hạ nhiệt, cho thấy sự nhạy cảm của thị trường với tình hình này. Một cuộc xung đột toàn diện không chỉ làm gián đoạn nguồn cung năng lượng mà còn ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu, gây ra lạm phát và suy thoái kinh tế. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, sự leo thang này có thể tác động tiêu cực đến giá dầu, chi phí vận chuyển và tâm lý thị trường chung, đặc biệt là các ngành phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng hoặc xuất khẩu qua các tuyến hàng hải quốc tế. Các thị trường tài chính toàn cầu đã có những diễn biến trái chiều, phản ánh sự bất định và lo ngại của nhà đầu tư.