Việc Bộ Tài chính đưa xuất khẩu gạo vào danh sách cắt giảm thủ tục kinh doanh, đặc biệt là đề xuất bãi bỏ giấy phép, đang gây ra nhiều băn khoăn cho các doanh nghiệp (DN) trong ngành. Hiện tại, hoạt động xuất khẩu gạo được vận hành theo Nghị định 107/2018 của Chính phủ với nhiều quy định mà các DN vừa và nhỏ khó đáp ứng. Việc "cởi trói" được kỳ vọng sẽ giảm chi phí gia nhập thị trường, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về cách thức thực hiện.
Diễn biến chi tiết
Theo Nghị định 107/2018, các DN xuất khẩu gạo phải đáp ứng nhiều điều kiện như sở hữu hoặc thuê kho chứa, cơ sở xay xát, chế biến lúa gạo với tổng sức chứa tối thiểu 5.000 tấn và công suất xay xát tối thiểu 10 tấn/giờ. Những quy định này đã tạo ra rào cản lớn cho DN nhỏ và vừa, đồng thời dẫn đến sự cạnh tranh không lành mạnh và độc quyền trong ngành. Các chuyên gia kinh tế và đại diện DN cho rằng, việc bãi bỏ giấy phép là cần thiết để minh bạch hóa thị trường, tăng cường khả năng cạnh tranh và thu hút nhiều thành phần kinh tế tham gia. Tuy nhiên, nếu "cởi trói" quá đột ngột mà không có lộ trình phù hợp, có thể gây ra những xáo trộn và khó khăn cho các DN đã đầu tư lớn vào cơ sở vật chất để đáp ứng các quy định hiện hành.
Tác động & Nhận định
- Đối với doanh nghiệp: Đề xuất này nếu được thực hiện sẽ giảm đáng kể gánh nặng chi phí và thời gian cho các DN muốn tham gia thị trường xuất khẩu gạo. Tuy nhiên, cần một lộ trình chuyển đổi hợp lý để tránh gây sốc cho các DN hiện hữu.
- Đối với thị trường: Việc mở cửa sẽ tăng cường cạnh tranh, thúc đẩy DN nâng cao chất lượng sản phẩm và tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Điều này có thể dẫn đến lợi ích lớn hơn cho nông dân thông qua việc tăng giá thu mua lúa.
- Khuyến nghị: Các chuyên gia đề xuất một lộ trình cụ thể và có tính toán để bãi bỏ dần các điều kiện kinh doanh, thay vì bãi bỏ đồng loạt. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ DN chuyển đổi và thích nghi với môi trường kinh doanh mới, tập trung vào các tiêu chuẩn chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm.
Việc điều chỉnh chính sách xuất khẩu gạo cần hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao thu nhập cho nông dân và củng cố vị thế của gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.