Việc hiện đại hóa hạ tầng đường bộ thông qua các giải pháp thu phí tiên tiến nhằm giảm ùn tắc giao thông đang được nhiều quốc gia trên thế giới đẩy mạnh. Sự hợp tác giữa các hãng công nghệ, cơ quan quản lý giao thông và công ty công nghệ tài chính (fintech) đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hệ thống thu phí tự động (ETC).
Diễn biến chi tiết
ETC là ý tưởng được đề xuất từ năm 1959 và bắt đầu được Na Uy áp dụng rộng rãi từ 1986, sau đó Italy triển khai trên quy mô quốc gia vào 1989. Hiện nay, ETC sử dụng 4 công nghệ chính: DSRC (giao tiếp tầm ngắn chuyên dụng), RFID (nhận dạng tần số vô tuyến điện), ANPR (nhận dạng biển số tự động) và GNSS (hệ thống định vị vệ tinh toàn cầu).
Đài Loan là một điển hình thành công khi công ty Far Eastern Electronic Tolling Company (FETC) đã xây dựng và vận hành hệ thống ETC toàn diện. Từ năm 2006, FETC đưa vào vận hành các làn ETC thu phí theo lượt tại 23 trạm. Đến 2012, công nghệ eTag gắn kính chắn gió sử dụng RFID được áp dụng, làm tăng tỷ lệ sử dụng ETC lên đáng kể. Điều này cho phép Đài Loan triển khai hệ thống thu phí theo quãng đường và đa làn không dừng (MLFF) với 319 giá long môn trên mạng lưới đường bộ vào cuối năm 2013.
Tác động & Nhận định
Việc áp dụng các hệ thống thu phí giao thông hiện đại như ETC mang lại nhiều lợi ích, bao gồm giảm ùn tắc, tiết kiệm thời gian và tối ưu hóa quản lý giao thông. Các công nghệ này cũng góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành fintech và hạ tầng số.
- Hiệu quả kinh tế: Giảm chi phí vận hành cho các trạm thu phí thủ công và tăng hiệu quả thu phí.
- Lợi ích xã hội: Giảm ô nhiễm môi trường do giảm thời gian chờ đợi tại trạm thu phí và tăng tính tiện lợi cho người tham gia giao thông.
- Tiềm năng phát triển: Các công nghệ như GNSS mở ra khả năng tính phí linh hoạt hơn, phù hợp với từng quãng đường hoặc khu vực cụ thể.
Những kinh nghiệm từ các quốc gia tiên tiến có thể là bài học quý giá cho các nền kinh tế đang phát triển, trong đó có Việt Nam, trong việc nâng cấp hạ tầng giao thông và áp dụng các giải pháp thu phí thông minh.