Các hãng vận tải biển đang chủ động né tuyến hàng hải được quân đội Mỹ hướng dẫn qua eo biển Hormuz. Động thái này diễn ra sau một loạt các cuộc tấn công của Iran nhắm vào các tàu dân sự trong khu vực, gây lo ngại về an ninh hàng hải tại một trong những tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới.
Diễn biến chi tiết
Trong nhiều thập kỷ, các tàu ra vào vịnh Ba Tư đã lưu thông theo luồng hàng hải được Liên Hợp Quốc thiết lập từ năm 1968. Tuy nhiên, kể từ khi chiến sự với Iran bùng phát vào ngày 28/2, lực lượng Iran đã rải thủy lôi tại khu vực này, buộc các tàu phải sử dụng hai tuyến hàng hải tạm thời nằm sát bờ biển Iran hoặc Oman. Từ tháng 6, quân đội Mỹ đã triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu đi qua eo biển Hormuz, sử dụng máy bay không người lái, xuồng không người lái và trực thăng để dẫn đường cho các tàu chở dầu. Sáng kiến này nhằm duy trì dòng chảy xuất khẩu năng lượng từ vùng Vịnh và đã giúp xuất khẩu hàng chục triệu thùng dầu, qua đó giảm bớt tác động đối với giá năng lượng.
Tuy nhiên, các hãng vận tải biển đánh giá rằng tuyến hàng hải bên phía Oman, vốn được Mỹ điều phối, hiện nguy hiểm hơn. Ngày 15/7, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tuyên bố nhận trách nhiệm tấn công hai siêu tàu chở dầu của UAE. Theo dữ liệu của cơ quan vận tải biển Liên Hợp Quốc, kể từ ngày 7/7 đã có 5 tàu bị tấn công, bao gồm 3 siêu tàu chở dầu thô, 1 tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và 1 tàu container, đều đi qua vùng biển phía Oman trong tuyến vận tải do Mỹ điều phối. Điều này khiến các hãng tàu đặt câu hỏi về khả năng kiểm soát tình hình của Mỹ.
Tác động & Nhận định
- Tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đặc biệt là dầu mỏ, do đây là tuyến đường huyết mạch. Việc các hãng tàu né tránh tuyến đường được bảo vệ có thể dẫn đến tăng chi phí vận chuyển và thời gian di chuyển, đẩy giá dầu lên cao hơn.
- Sự bất ổn này cũng tiềm ẩn nguy cơ leo thang xung đột trong khu vực, ảnh hưởng đến an ninh hàng hải và thương mại quốc tế.
- Đối với Việt Nam, dù không trực tiếp liên quan, nhưng sự biến động giá dầu và chi phí vận chuyển tăng có thể tác động đến chi phí nhập khẩu và lạm phát, ảnh hưởng đến các ngành kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu và chuỗi cung ứng toàn cầu.
- Việc Mỹ không kiểm soát được tình hình có thể làm suy yếu niềm tin vào khả năng bảo đảm an ninh hàng hải của các cường quốc, gây ra những hệ lụy lâu dài cho ngành vận tải biển và thị trường hàng hóa.