Ngành cà phê Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi cấp thiết khi các thị trường tiêu thụ lớn, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU), áp dụng những tiêu chuẩn xanh khắt khe. Việc thích ứng kịp thời với các quy định mới sẽ quyết định vị thế xuất khẩu của cà phê Việt trên bản đồ thương mại thế giới.
Áp lực từ các rào cản tiêu chuẩn mới
Thị trường quốc tế đang gia tăng giám sát tính bền vững trong chuỗi cung ứng nông sản. Đáng chú ý nhất là Quy định chống phá rừng của EU (EUDR), yêu cầu các sản phẩm nhập khẩu như cà phê, cao su, gỗ... phải chứng minh không liên quan đến hành vi phá rừng hay suy thoái rừng sau ngày 31/12/2020.
Bên cạnh đó, các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc địa lý từng lô đất canh tác, giảm phát thải khí nhà kính và đáp ứng tiêu chuẩn lao động, môi trường đặt ra bài toán chi phí không nhỏ cho nông dân và các doanh nghiệp thu mua, chế biến.
Tác động & Nhận định
Quá trình chuyển dịch sang kinh tế xanh mang đến cả thách thức lẫn cơ hội tái định vị giá trị cho hạt cà phê Việt Nam:
- Thách thức chi phí ngắn hạn: Doanh nghiệp và nông hộ cần đầu tư lớn vào hệ thống dữ liệu số hóa vùng trồng, chứng nhận canh tác bền vững để duy trì thị phần tại châu Âu.
- Lợi thế cạnh tranh dài hạn: Những doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa vùng nguyên liệu theo chuẩn quốc tế sẽ gia tăng năng lực đàm phán giá, mở rộng biên lợi nhuận và chiếm lĩnh các phân khúc cao cấp.
- Gợi ý hành động: Nhà đầu tư cần theo dõi sát các doanh nghiệp xuất khẩu có liên kết chặt chẽ với hợp tác xã, sở hữu vùng trồng đạt chuẩn truy xuất nhằm đánh giá tiềm năng tăng trưởng xuất khẩu bền vững.