Thanh tra tỉnh Cà Mau vừa kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm nhiều nguyên lãnh đạo sở, Ban Quản lý dự án và nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh liên quan đến những hạn chế, thiếu sót tại Dự án cải tạo và xây dựng hệ thống thoát và xử lý nước thải TP. Cà Mau. Dự án này đã kéo dài gần 20 năm nhưng đến nay vẫn chỉ trên giấy, gây bức xúc dư luận và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân. Dự án đình trệ khiến hệ thống thoát nước hiện hữu xuống cấp trầm trọng, tình trạng ngập úng và ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng.
Diễn biến chi tiết
Dự án cải tạo, xây dựng hệ thống thoát nước và xử lý nước thải TP. Cà Mau, giai đoạn 1, được phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi từ tháng 2/2007 với tổng vốn đầu tư ban đầu hơn 399 tỷ đồng (trong đó 273 tỷ đồng là vốn ODA, còn lại là vốn đối ứng trong nước). Sau hai lần điều chỉnh, tổng mức đầu tư của dự án đã lên tới 567 tỷ đồng. Ban đầu, Công ty TNHH MTV cấp thoát nước và công trình đô thị Cà Mau được giao làm chủ đầu tư. Tuy nhiên, đến tháng 10/2015, dự án được chuyển giao cho Ban Quản lý dự án công trình xây dựng tỉnh Cà Mau thực hiện. Mặc dù đã triển khai gần hai thập kỷ, dự án vẫn chưa được thi công, không đáp ứng được mục tiêu và kỳ vọng ban đầu.
Thanh tra tỉnh đã chỉ ra nhiều hạn chế và thiếu sót trong quá trình triển khai. Đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và báo cáo khả thi đã xác định tổng mức đầu tư không đầy đủ khối lượng và chi phí, dẫn đến con số thấp hơn yêu cầu thực tế. Nhiều hạng mục còn thiếu cơ sở dữ liệu tính toán. Việc xác định tổng chi phí dự phòng cũng không chính xác và dự án bị trễ thời hạn thực hiện so với hợp đồng. Ngoài ra, chủ đầu tư dự án đã ban hành quyết định chỉ định thầu khi dự toán chuẩn bị đầu tư chưa được phê duyệt.
Tác động & Nhận định
Dự án chậm trễ không chỉ gây lãng phí nguồn vốn, đặc biệt là vốn ODA, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống và sức khỏe của người dân TP. Cà Mau. Việc hệ thống thoát nước không được cải thiện trong gần 20 năm đã dẫn đến tình trạng ngập lụt và ô nhiễm kéo dài, tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Việc kiến nghị kiểm điểm các cá nhân liên quan là bước đi cần thiết để tăng cường trách nhiệm giải trình và minh bạch trong quản lý dự án công. Đây cũng là một bài học đắt giá về quy trình phê duyệt, giám sát và thực hiện các dự án đầu tư công, đặc biệt là những dự án có quy mô lớn và sử dụng vốn nước ngoài.