Mỹ và Iran vừa đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, mở đường cho việc bốn cường quốc E4 (Anh, Pháp, Đức và Ý) dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Iran. Điều kiện đặt ra là Tehran phải thực hiện các bước đi cần thiết liên quan đến chương trình hạt nhân của mình, đặc biệt là cam kết không sở hữu vũ khí hạt nhân. Thỏa thuận này đã ngay lập tức tác động tích cực đến thị trường tài chính toàn cầu.
Diễn biến chi tiết
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã chính thức thông báo trên mạng xã hội vào sáng sớm ngày 15/6 về việc thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran đã được ký kết. Mặc dù thị trường đã phần nào dự đoán khả năng này, thông tin xác nhận vẫn đủ sức gây ra biến động mạnh.
Giá dầu Brent đã giảm 4% xuống khoảng 83,80 USD/thùng, thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 126,41 USD/thùng hồi tháng 5. Tương tự, giá dầu thô Mỹ (WTI) cũng giảm 4,3%, xuống 81,23 USD/thùng. Sự sụt giảm của giá dầu được lý giải bởi việc hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz được khôi phục, giảm bớt lo ngại về nguồn cung.
Trên thị trường chứng khoán, các sàn giao dịch châu Á đồng loạt tăng điểm trong phiên sáng cùng ngày. Đồng thời, đồng USD suy yếu cho thấy tâm lý chấp nhận rủi ro của giới đầu tư đã được cải thiện, cùng với kỳ vọng lạm phát toàn cầu sẽ giảm bớt nhờ giá năng lượng hạ nhiệt.
Tuy nhiên, Iran cũng tuyên bố hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz sẽ do Tehran và Oman cùng quản lý. Điều này có thể làm dấy lên lo ngại về nguyên tắc tự do hàng hải và khả năng các tàu thương mại phải trả phí khi đi qua khu vực chiến lược này.
Tác động & Nhận định
Thỏa thuận Mỹ-Iran và việc dỡ bỏ trừng phạt có tác động kép đến nền kinh tế và thị trường tài chính toàn cầu:
- Giảm áp lực lạm phát: Việc giá dầu giảm mạnh sẽ góp phần kiềm chế lạm phát toàn cầu, đặc biệt là ở các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng.
- Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế: Chi phí năng lượng thấp hơn sẽ hỗ trợ hoạt động sản xuất và tiêu dùng, tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế.
- Cải thiện tâm lý nhà đầu tư: Sự giảm bớt căng thẳng địa chính trị và rủi ro chuỗi cung ứng đã làm tăng khẩu vị rủi ro của giới đầu tư, thúc đẩy dòng vốn vào các tài sản rủi ro hơn như cổ phiếu.
Đối với Việt Nam, giá dầu giảm là một tin tích cực, giúp giảm chi phí đầu vào cho nhiều ngành sản xuất và ổn định giá cả hàng hóa, góp phần kiểm soát lạm phát trong nước. Tuy nhiên, các doanh nghiệp dầu khí thượng nguồn có thể chịu áp lực lợi nhuận. Về dài hạn, việc Iran tái hội nhập kinh tế toàn cầu có thể mở ra cơ hội thương mại mới cho các doanh nghiệp Việt Nam.