Dự thảo Luật Phát triển đô thị đang được Quốc hội thảo luận sôi nổi, với nhiều ý kiến nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân quyền mạnh mẽ đi đôi với kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định dự luật được thiết kế theo mô hình phân quyền triệt để, có các cơ chế kiểm soát đa tầng nhằm đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu "có van, có khóa".
Diễn biến chi tiết
Đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) đánh giá dự thảo luật chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển, từ cơ chế “xin-cho” sang phân quyền ổn định, minh bạch. Ông An đề xuất luật cần xây dựng một khuôn khổ thể chế chung về phát triển và quản trị đô thị, không chỉ giới hạn ở việc luật hóa cơ chế đặc thù cho TP.HCM mà cần mở rộng cho các địa phương khác, có phân tầng phù hợp với quy mô và năng lực quản trị. Đại biểu cũng nhấn mạnh rằng quyền được trao càng mạnh thì thiết chế kiểm soát phải càng mạnh và thực chất.
Theo đại biểu, dự thảo luật có tới 32 điều trực tiếp giao thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố, tạo một không gian tự chủ lớn về thể chế. Điều này đặt ra yêu cầu phải thiết kế đồng thời cả năng lực quyết định chính sách và năng lực kiểm soát quyền lực. Đại biểu An cũng cảnh báo nguy cơ phân mảnh pháp luật và hình thành nhiều “lớp pháp luật đô thị” khác nhau nếu HĐND mỗi thành phố có quyền ban hành các chính sách riêng biệt.
Tác động & Nhận định
Việc Luật Phát triển đô thị tập trung vào phân quyền và kiểm soát quyền lực có thể có những tác động đáng kể đến thị trường bất động sản và các dự án đô thị trong tương lai:
- Tăng tính minh bạch và giảm rủi ro: Các cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn có thể hạn chế tình trạng lạm dụng quyền lực, giảm thiểu rủi ro pháp lý và tạo môi trường đầu tư bền vững hơn cho các nhà phát triển đô thị.
- Thúc đẩy phát triển đô thị bền vững: Phân quyền mạnh mẽ cho HĐND các thành phố, đi kèm với năng lực kiểm soát hiệu quả, có thể giúp các đô thị chủ động hơn trong việc xây dựng các chính sách phát triển phù hợp với đặc thù địa phương, từ đó thúc đẩy phát triển đô thị bền vững.
- Thách thức về sự đồng bộ: Nguy cơ phân mảnh pháp luật được đại biểu Trịnh Xuân An nêu ra là một thách thức cần được cân nhắc. Việc HĐND mỗi thành phố ban hành các chính sách khác nhau có thể tạo ra sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch và phát triển đô thị trên cả nước, ảnh hưởng đến nhà đầu tư có danh mục đa dạng trên nhiều địa phương.
Nhìn chung, dự thảo luật hướng tới mục tiêu tích cực là tạo điều kiện cho các đô thị phát triển năng động hơn, nhưng cũng đòi hỏi các cơ chế kiểm soát quyền lực phải thực sự hiệu quả để tránh những hệ lụy tiêu cực.