Bộ Công Thương vừa có đề xuất quan trọng về việc nghiên cứu áp dụng cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng (TOU) đối với các hộ gia đình. Động thái này nhằm mục đích khuyến khích người dân sử dụng điện hiệu quả hơn, dịch chuyển nhu cầu sử dụng vào các giờ thấp điểm, từ đó giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh phụ tải khu vực dân cư ngày càng tăng cao vào giờ cao điểm. Đồng thời, Bộ cũng đề xuất bãi bỏ quy trình đàm phán giá sau đấu thầu dự án điện và hoàn thiện khung pháp lý cho điện mặt trời mái nhà, điện rác.
Diễn biến chi tiết
Trong hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Công Thương đã đề xuất một số nội dung đáng chú ý. Về cơ chế giá bán lẻ điện, Luật sửa đổi sẽ chỉ quy định nguyên tắc chung, còn việc xây dựng và điều chỉnh biểu giá bán lẻ điện sẽ được giao cho Chính phủ quy định, nhằm đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp với từng giai đoạn phát triển của thị trường điện.
Hiện nay, khách hàng sinh hoạt chủ yếu áp dụng biểu giá bán lẻ điện bậc thang. Tuy nhiên, với sự gia tăng tỷ trọng phụ tải khu vực dân cư và việc tập trung vào các khung giờ cao điểm, hệ thống điện đang đối mặt với nhiều áp lực. Do đó, đề xuất áp dụng giá điện TOU (Time of Use) cho khách hàng sinh hoạt sẽ thiết kế giá điện theo các khung giờ cao điểm, bình thường và thấp điểm. Điều này sẽ khuyến khích người dân dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện, góp phần sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và giảm áp lực vận hành hệ thống.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng cam kết tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ tiền điện đối với hộ nghèo, hộ chính sách và các đối tượng yếu thế.
Tác động & Nhận định
Đề xuất này là một phần trong lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh của Bộ Chính trị, hướng tới việc phản ánh đầy đủ hơn chi phí cung ứng điện và tăng tính minh bạch trong điều hành giá.
- Việc áp dụng giá điện TOU có thể thúc đẩy thói quen sử dụng điện hiệu quả hơn trong các hộ gia đình, giảm áp lực lên lưới điện vào giờ cao điểm và tiềm năng giảm hóa đơn tiền điện nếu người dân điều chỉnh được hành vi.
- Tuy nhiên, nó cũng có thể tạo ra gánh nặng cho những hộ gia đình không thể thay đổi lịch trình sử dụng điện (ví dụ: các hộ gia đình có người đi làm về muộn và cần sử dụng nhiều điện vào buổi tối).
- Đề xuất loại bỏ đàm phán giá sau đấu thầu và hoàn thiện pháp lý cho năng lượng tái tạo sẽ tạo môi trường đầu tư rõ ràng hơn cho các dự án điện, thúc đẩy phát triển nguồn cung.
Các chính sách này, nếu được thông qua, sẽ có tác động đáng kể đến chi phí sinh hoạt của người dân và cơ cấu vận hành thị trường điện Việt Nam, từng bước giảm tình trạng bù chéo giữa các nhóm khách hàng.