Bẫy chi phí tự động hóa tại doanh nghiệp sản xuất

Nhiều doanh nghiệp sản xuất đang đối mặt với bẫy chi phí khi đầu tư hàng tỷ đồng vào thiết bị tự động hóa mà bỏ quên khâu tinh giản quy trình. Theo Dân trí, thực trạng đầu tư máy móc theo phong trào đang khiến nhiều nhà máy gia tăng gánh nặng khấu hao và lãi vay thay vì tối ưu hóa hiệu quả vận hành.

Vì sao tự động hóa thiếu tinh giản trở thành gánh nặng?

Theo ông Chung Tấn Cường, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa TPHCM (VSPA), nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ vay mượn mua sắm máy móc hiện đại theo trào lưu nhưng không tính toán kỹ bài toán thu hồi vốn. Kết quả là máy móc chỉ vận hành cầm chừng, công suất dư thừa, trong khi chi phí bảo trì và khấu hao đè nặng lên giá thành.

Trong ngành gia công nhựa, nguyên liệu chiếm tới 60-70% giá thành sản phẩm. Việc rót vốn dàn trải vào thiết bị không giúp giảm chi phí nguyên liệu đầu vào mà còn khiến dòng vốn bị ứ đọng.

Tại một nhà máy sản xuất ống nhựa ở Tây Ninh, doanh nghiệp từng sử dụng 30 xe nâng dầu. Khi lên kế hoạch thay thế, nhờ sắp xếp lại mặt bằng và tối ưu luồng di chuyển, số lượng xe nâng điện cần mua đã giảm một nửa, từ 30 chiếc xuống còn 15 chiếc, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí đầu tư.

Đồng quan điểm, ông Bông Hoa Việt, Giám đốc Phát triển Bền vững của Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh (BMP), cho rằng tự động hóa trên quy trình cồng kềnh thực chất là tự động hóa sự lãng phí. Thay vì mua robot bốc xếp các bao bột nhựa 25kg hay 1 tấn, doanh nghiệp chuyển sang vận chuyển bằng xe bồn khép kín và lắp đường ống bơm tự động tới từng máy ép, loại bỏ các khâu trung gian và giảm nhân sự bốc vác.

Tác động tới nhà đầu tư

• Đánh giá hiệu quả Capex: Nhà đầu tư cần xem xét kỹ các khoản chi tiêu vốn lớn (Capex) vào máy móc, công nghệ mới của các doanh nghiệp sản xuất niêm yết xem có thực sự đi kèm tối ưu hóa biên lợi nhuận hay chỉ làm phình to chi phí khấu hao.
• Rủi ro đòn bẩy tài chính: Các đơn vị vay mượn nhiều để chạy đua thiết bị hiện đại nhưng công suất dư thừa sẽ chịu rủi ro cao về dòng tiền khi chi phí lãi vay tăng lên.
• Doanh nghiệp quản trị tốt: Các doanh nghiệp có năng lực tinh giản luồng vận hành như BMP sẽ kiểm soát chi phí sản xuất tốt hơn, bảo toàn biên lợi nhuận trước các biến động giá nguyên liệu.

Dữ liệu thị trường liên quan

Số liệu từ cơ sở dữ liệu TitanLabs, cập nhật phiên 02/11/2026; bấm vào mã để xem hồ sơ đầy đủ (định giá, dòng tiền, kỹ thuật).