Thực trạng "khai sinh dễ, khai tử khó" vẫn đang là rào cản lớn đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Dù không phát sinh doanh thu trong suốt thời gian tồn tại, doanh nghiệp vẫn phải chịu các khoản phạt hành chính và nghĩa vụ thuế lớn khi muốn giải thể.
Gian nan thủ tục đóng cửa doanh nghiệp
Một trường hợp điển hình tại TP.HCM là Công ty M., thành lập từ năm 2016 nhưng gần như không hoạt động và chưa từng phát sinh doanh thu hay xuất hóa đơn. Tuy nhiên, khi tiến hành thủ tục giải thể, doanh nghiệp này phải hoàn thành nghĩa vụ thuế với tổng số tiền lên đến hơn 70 triệu đồng (cụ thể là 72,36 triệu đồng), chủ yếu bao gồm tiền phạt chậm nộp báo cáo, thuế môn bài tích lũy và các chi phí dịch vụ kế toán liên quan.
Thực tế này phản ánh gánh nặng chi phí tuân thủ pháp lý kéo dài, khiến nhiều chủ doanh nghiệp chọn cách "bỏ rơi" mã số thuế thay vì làm thủ tục đóng cửa hợp pháp.
Tác động & Nhận định
Thủ tục giải thể phức tạp và chi phí tuân thủ cao đang tạo ra nhiều hệ lụy cho môi trường kinh doanh:
- Gia tăng doanh nghiệp "ma": Do thủ tục đóng cửa phức tạp, nhiều doanh nghiệp ngưng hoạt động nhưng không làm thủ tục giải thể, tạo nên số liệu ảo về quy mô nền kinh tế.
- Áp lực tài chính lên nhà đầu tư: Doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chịu rủi ro phạt hành chính lớn nếu thiếu kiến thức về nghĩa vụ báo cáo định kỳ.
- Cần cải cách thủ tục hành chính: Cơ quan quản lý cần tối giản quy trình quyết toán và đóng mã số thuế đối với các đơn vị không phát sinh doanh thu nhằm hỗ trợ doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường một cách lành mạnh.