Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu hướng tới việc vận hành theo cơ chế thị trường nhưng đang vấp phải nhiều băn khoăn từ các mắt xích phân phối và bán lẻ. Nguy cơ thương nhân đầu mối nắm quyền chi phối giá có thể đẩy các đại lý cuối chuỗi vào tình trạng thua lỗ kéo dài.
Lo ngại chiết khấu bị ép về 0 đồng
Tại Hội nghị lấy ý kiến dự thảo Nghị định do Bộ Công Thương tổ chức, đại diện nhiều doanh nghiệp ủng hộ nguyên tắc thị trường nhưng cảnh báo về cơ chế phân bổ chi phí và lợi nhuận định mức. Hiện tại, dự thảo chưa quy định cụ thể tỷ lệ phân chia chi phí kinh doanh giữa các tầng nấc: đầu mối, phân phối và bán lẻ.
Theo ý kiến từ Công ty TNHH Xăng dầu Hải Âu Phát, nếu quyền định giá bán buôn và biên lợi nhuận hoàn toàn thuộc về các thương nhân đầu mối lớn, mức chiết khấu cho khâu bán lẻ có thể bị ép về mức 0 đồng. Điều này khiến các cây xăng bán lẻ không đủ trang trải chi phí mặt bằng, vận chuyển và nhân công.
Tác động & Nhận định
Quy định mới về xăng dầu có ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng và các doanh nghiệp bán lẻ trên toàn quốc:
- Rủi ro đứt gãy nguồn cung: Nếu mức chiết khấu không bảo đảm điểm hòa vốn, tình trạng đóng cửa hoặc găm hàng bán nhỏ giọt có nguy cơ tái diễn.
- Lợi thế cho nhóm đầu mối lớn: Các doanh nghiệp đầu ngành sở hữu hệ thống phân phối lớn như PLX (Petrolimex) hay OIL (PVOIL) sẽ có quyền chi phối thị trường mạnh mẽ hơn, củng cố biên lợi nhuận gộp.
- Cần hoàn thiện hành lang pháp lý: Cơ quan quản lý cần cơ chế giá trần hoặc chi phí định mức tham chiếu minh bạch để bảo vệ chuỗi bán lẻ tư nhân.