Hạ tầng trạm sạc đang được xem là xương sống quyết định tốc độ chuyển đổi sang phương tiện xanh trên toàn cầu. Tuy nhiên, sự phân mảnh về tiêu chuẩn kỹ thuật và tính độc quyền của các hãng xe đang đặt ra bài toán lớn cho các nhà hoạch định chính sách.
Thực trạng và giải pháp từ các nước lớn
Thời kỳ đầu, mỗi hãng xe tự xây dựng mạng lưới trạm sạc riêng với giao thức khác nhau. Tesla dùng chuẩn NACS, các hãng Âu - Mỹ ưa chuộng chuẩn CCS, xe Nhật dùng CHAdeMO, trong khi Trung Quốc duy trì quy chuẩn riêng biệt. Sự thiếu đồng bộ này tạo ra rào cản lớn cho người tiêu dùng và gây lãng phí nguồn lực xã hội.
Để giải quyết vấn đề, các thị trường lớn đã vào cuộc quyết liệt
- Tại Mỹ: Chính phủ đã đàm phán thành công để Tesla mở một phần mạng lưới trạm sạc Supercharger cho xe đối thủ, đổi lấy quyền tiếp cận gói hỗ trợ 7,5 tỷ USD từ ngân sách liên bang.
- Tại châu Âu và Trung Quốc: Thiết lập các tiêu chuẩn chung bắt buộc, yêu cầu các trạm sạc mới phải tương thích với mọi dòng xe lưu thông trên thị trường.
Tác động & Nhận định
Xu hướng chuẩn hóa hạ tầng sạc giúp tiết kiệm chi phí đầu tư xã hội và thúc đẩy doanh số xe điện toàn cầu. Đối với thị trường Việt Nam, bài toán này mang lại nhiều bài học giá trị khi VinFast (mã: VIC) hiện sở hữu mạng lưới trạm sạc lớn nhất nhưng đang vận hành theo mô hình riêng. Việc mở cửa hay chuẩn hóa hạ tầng trong tương lai có thể tác động trực tiếp đến chi phí vận hành và lợi thế cạnh tranh của các hãng xe điện trong nước.