Các nền kinh tế phát triển trên thế giới đã chứng minh rằng các doanh nghiệp dẫn dắt đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng năng suất và củng cố năng lực cạnh tranh quốc gia. Những doanh nghiệp này, với quy mô lớn và năng lực cạnh tranh quốc tế, tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ thông qua đổi mới công nghệ, phát triển chuỗi giá trị và xây dựng hệ sinh thái đối tác. Ngoài ra, chúng còn đầu tư mạnh vào nghiên cứu và phát triển (R&D), công nghệ lõi, xây dựng thương hiệu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Diễn biến chi tiết
Báo cáo World Development Report 2020 của Ngân hàng Thế giới (World Bank) chỉ ra rằng các nền kinh tế tăng trưởng nhanh chóng đều tận dụng sự phát triển của doanh nghiệp quy mô lớn và sự tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu để nâng cao năng suất và thu nhập. World Bank cũng nhấn mạnh vai trò của các tập đoàn đa quốc gia là lực lượng dẫn dắt chuỗi giá trị toàn cầu, tạo ra hiệu ứng lan tỏa về công nghệ, kỹ năng quản trị và năng lực sản xuất cho các doanh nghiệp trong nước. OECD cũng nhận định rằng khoảng cách năng suất giữa các quốc gia phụ thuộc đáng kể vào khả năng lan tỏa công nghệ từ nhóm doanh nghiệp dẫn đầu đến phần còn lại của nền kinh tế.
Nhiều quốc gia đã xem việc phát triển các doanh nghiệp “đầu tàu” là nền tảng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh. Hàn Quốc là một ví dụ điển hình, khi từ một quốc gia thiếu tài nguyên sau chiến tranh, họ đã vươn lên thành một trong những nền kinh tế lớn nhất châu Á chỉ trong vài thập kỷ. Quá trình này gắn liền với sự phát triển mạnh mẽ của các tập đoàn công nghiệp như Samsung và Hyundai. Tập đoàn Samsung, khởi đầu là một doanh nghiệp điện tử, đã mở rộng và trở thành trung tâm của hệ sinh thái bán dẫn, vật liệu, linh kiện, và nhiều lĩnh vực công nghệ cao khác.
Tác động & Nhận định
Bài học từ các nền kinh tế này cho thấy tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng và phát triển các doanh nghiệp lớn, có khả năng dẫn dắt thị trường và tạo ra giá trị gia tăng. Đối với Việt Nam, việc xây dựng các doanh nghiệp “sếu đầu đàn” có thể:
- Thúc đẩy đổi mới sáng tạo: Tạo ra động lực cho nghiên cứu và phát triển công nghệ mới.
- Nâng cao năng suất: Kéo theo sự cải thiện về hiệu quả sản xuất trong toàn bộ nền kinh tế.
- Tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia: Giúp các doanh nghiệp Việt Nam vươn tầm quốc tế.
Điều này đòi hỏi các chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, khuyến khích đầu tư vào R&D, và tạo môi trường thuận lợi cho sự hình thành và phát triển của các tập đoàn lớn có sức lan tỏa trong và ngoài nước.