Chính phủ Việt Nam đang xem xét áp dụng thuế carbon ở mức 15 USD cho mỗi tấn CO2, một chính sách được kỳ vọng sẽ giúp giảm đáng kể lượng khí thải của nền kinh tế, cụ thể là giảm 2,9% phát thải. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng nếu không có các biện pháp bù đắp và hỗ trợ phù hợp, tăng trưởng GDP có thể bị ảnh hưởng tiêu cực, ước tính giảm 0,8%.
Diễn biến chi tiết
Nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (IPSS) cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đã lượng hóa tác động của chính sách chuyển đổi xanh. Theo GS Finn Tarp từ Đại học Copenhagen, mức thuế 15 USD/tấn CO2 là đủ lớn để các doanh nghiệp phải cân nhắc lại các hoạt động gây ô nhiễm và nằm trong khoảng khuyến nghị của Ngân hàng Thế giới. Tuy nhiên, phân tích sâu hơn cho thấy, chính sách này có thể dẫn đến giảm 0,9% xuất nhập khẩu, giảm 1,3% đầu tư, và giảm 1% thuế gián thu. Khoản tăng duy nhất được ghi nhận là thu chính phủ, ở mức 0,41%.
Định giá carbon sẽ tác động mạnh nhất đến các ngành sử dụng nhiều nhiên liệu hóa thạch, đặc biệt là ngành điện than, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu năng lượng. Điều này cũng dẫn đến việc hóa đơn tiền điện tăng, ảnh hưởng đến thu nhập hộ gia đình. Giáo sư Tarp nhận định đây cũng có thể là một cách để đánh thuế lên các hộ gia đình có thu nhập cao hơn do họ có xu hướng sử dụng điện nhiều hơn.
Tác động & Nhận định
- Giảm phát thải: Chính sách này rõ ràng hướng tới mục tiêu giảm phát thải carbon, góp phần vào cam kết Net Zero của Việt Nam. Việc này mang lại lợi ích môi trường và cải thiện hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế.
- Thách thức kinh tế: Tuy nhiên, việc áp thuế carbon có thể tạo ra gánh nặng cho các doanh nghiệp, đặc biệt là những ngành thâm dụng năng lượng, và có nguy cơ làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế. Giảm GDP, xuất nhập khẩu và đầu tư là những rủi ro cần được quản lý chặt chẽ.
- Chính sách hỗ trợ: Để giảm thiểu tác động tiêu cực, chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp như trợ cấp cho doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ xanh, đầu tư vào năng lượng tái tạo và các biện pháp bù đắp cho người dân bị ảnh hưởng bởi giá điện tăng. Điều này sẽ đảm bảo một quá trình chuyển dịch năng lượng công bằng và bền vững.
Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao việc ban hành và triển khai chính sách này, đặc biệt là các ngành bị ảnh hưởng trực tiếp như năng lượng, sản xuất thép và các ngành sử dụng nhiều nhiên liệu hóa thạch.